Jak oznaczyć błędną formę?

 
Jak oznaczyć błędną formę?
5.06.2009
Proszę o sprecyzowanie, kiedy, gdzie i jak używa się wykrzyknika na oznaczenie błędnej formy. Czy tylko w słownikach? Czy ma to postać !rożno, czy ! rożno (z odstępem), czy może nie ! rożno? Czy to notacja wprowadzana doraźnie w danym słowniku i różna pomiędzy słownikami, czy przeciwnie – ujednolicona, określona jakąś normą? Czy takie !rożno stosowane jest tylko jako nagłówek artykułu hasłowego, czy również w tekście ciągłym? Czy dodatkowe wyróżnienie italikami jest pożądane / potrzebne?
Przyjęło się powszechnie w różnych typach publikacji niebeletrystycznych, iż błąd merytoryczny lub językowy autora cytowanego tekstu sygnalizuje się wykrzyknikiem w nawiasie kwadratowym [!] lub łacińskim określeniem [sic] albo [sic!] (dosł. ‘tak’), np.
Autorka pisze, iż „Gatunek ujawnia się na zasadzie «podobieństwa rodzinnego» (pojęcie wprowadzone przez australijskiego [!] filozofa i logika Ludwiga Wittgensteina) w konkretnych realizacjach tekstu”.

Wykrzyknik bądź łacińskie określenie występują po błędnej formie. W słownikach językowych mamy czasami do czynienia z praktyką polegającą na oznaczaniu konstrukcji niepoprawnych wykrzyknikiem poprzedzającym taką błędną fromę. Wykrzyknik poprzedza błędną formę hasłową, jak również jest stosowany w treści samego artykułu, przy czym jedni stawiają po nim spację, a inni nie czynią tego, por.
! oniemal zob. niemal, nieomal
FBI [wym. ef-bi-aj, nie: !efbjaj]
pokonywać. W czasie teraźniejszym pokonuję, dużo rzadziej pokonywam. Forma ! pokonywuję jest niepoprawna.

Jak z powyższych przykładów wynika, norma nie jest jeszcze w tym zakresie ustabilizowana. Rozwiązanie ze spacją po wykrzykniku wydaje się bardziej funkcjonalne, ponieważ znak ten jest wówczas bardziej widoczny dla czytelnika. Nie należy wszakże zapominać, iż tradycyjnym znakiem stosowanym w pracach językowych, który oznacza formę niepoprawną, jest asterysk składany bez odstępu przed błędną formą, np.
Niekiedy zaimki te używane są z błędną końcówką rodzaju nijakiego, np. *te pole, *tamte okno, *te same dziecko; poprawnie: to pole, tamto okno, to samo dziecko.
Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!