Niech im kat świeci!

 
Niech im kat świeci!
4.02.2015
Szanowni Państwo!
Chciałbym spytać o wyrażenie świecić komuś występujące m.in. w Ogniem i mieczem („Niech im kat świeci”) i w piosence Elekcja Jacka Kaczmarskiego („Poświecimy im”). Od czego wyewoluowało do znanej obecnie, lapidarnej i nieco enigmatycznej formy? Jakie jest dokładne znaczenie czasownika świecić w tym kontekście? Czy różne od znaczeń wymienianych dziś w słownikach?
Dziękuję i kłaniam się
Wydaje mi się, że nie chodzi tu o żadne stare i zapomniane znaczenie słowa świecić, a kłopoty, które mamy z dokładnym zrozumieniem słów Zagłoby: „Niech im kat świeci!” biorą się stąd, że nie znamy dziś tak dobrze jak nasi przodkowie tych praktyk katowskich, do których nawiązują w polszczyźnie obecne w niej jeszcze zwroty, jak choćby Pal sześć! Groźbę słychać też w słowach „Poświecimy im!” w utworze wykonywanym przez Kaczmarskiego. Poświecić, grożąc, można różnie, np. pochodnią (por. marsze z pochodniami, które mają być wyrazem siły), ogniskiem (por. stosy palonych książek, a także ludzie paleni na stosach), pożarem (celowo wznieconym). Ogień jest symbolem dwuznacznym: z jednej strony oznacza ciepło i ochronę przed drapieżnikami, z drugiej niebezpieczeństwo, wojnę i śmierć.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!