Pisanie ikon

 
Pisanie ikon
11.01.2018
Szanowni Państwo,
moje stwierdzenie o malowaniu ikony często spotyka się z ostrą reakcją rozmówcy: „Ikon się nie maluje, ikony się pisze!”.
Które wyrażenie jest poprawne w języku polskim?
Zawsze sądziłam, że pisanie ikon to kalka z języka rosyjskiego, w którym pisać znaczy ‘malować’ (po rosyjsku pisze się także obrazy). A może ma to jakieś znaczenie kulturowe? Czy w takim razie będzie ważne, czy mówimy o ikonie prawosławnej czy np. o konie katolickiego artysty z Hiszpanii?

Pozdrawiam
W języku greckim czasownik γράϕω (grapho) oznacza zarówno czynność pisania, jak i malowania. Podobnie jest w języku rosyjskim, por. писать (pisat’), por. np. писать роман, повесть, стихи i писать портрет, акварелью. We współczesnym języku polskim posługiwanie się pędzlem jest zasadniczo nazywane malowaniem, a nie pisaniem, choć jeszcze do końca XIX wieku czasownik pisać używany był w odniesieniu do czynności malowania we wzory, zdobienia rysunkami, deseniami itp., por. np.
Jan z Czarnolasu mógł w cieniu starej lipy przy dzbanie pisanym wyśpiewywać „Pieśń świętojańską o sobótce”.
Miał […] lekką batorówkę o błękitnawej, pisanej złotem klindze.
W języku ogólnym, nazywając czynność powstawania ikony malowaniem, a jej twórcę malarzem ikon, nie popełnimy błędu. W języku specjalistycznym powinno się jednak używać określeń pisać ikonę i ikonopisarz (ewentualnie ikonograf). Pozostajemy wówczas w zgodzie z orzeczeniami Soboru Nicejskiego II, który w swym Horosie użył słowa περιγράϕω (perigrapho), mówiąc, że Jezus Chrystus jest możliwy „do opisania” w formie plastycznej (np. w ikonie, mozaice itp.).
Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!