Śmieci a dzieci

 
Śmieci a dzieci
12.04.2018
Dlaczego w narzędniku słowo śmieci brzmi śmieciami, skoro podobnie brzmiące dzieci odmieniają się już inaczej? Czy obowiązuje tu jakaś zasada? 

Z poważaniem,
Agnieszka
Końcówka narzędnika liczby mnogiej -mi dawniej była typowa dla części rzeczowników zakończonych spółgłoską miękką (a więc np. ć – w słowie dzieci). Końcówkę -ami zaś przybierała zdecydowana większość rzeczowników – nie tylko te, których temat kończy się spółgłoską twardą (dom – domami, pies – psami) lub stwardniałą (miesiąc – miesiącami, żołnierz – żołnierzami), lecz także część miękkotematowych (krawędź – krawędziami).
Jako że grupa rzeczowników przybierających końcówkę -mi była zdecydowanie mniej liczna niż tych, które tworzyły narzędnik za pomocą zakończenia -ami, to ta druga końcówka (--ami) stała się ekspansywna i zaczęła dominować też wśród rzeczowników miękkotematowych. Współcześnie na -mi w narzędniku pluralnym zakończone są nieliczne wyrazy (oczywiście wyłącznie miękkotematowe) – oprócz dziecka (dziećmi) są to np. koń (końmi), kość (kośćmi), liść (liśćmi), gość (gośćmi). Część rzeczowników (miękkotematowych) przybiera obie końcówki: gałąźgałęziami / gałęźmi, gwóźdźgwoździami / gwoźdźmi, a całkiem spora grupa ma już wyłącznie -ami (częśćczęściami, słońsłoniami, garśćgarściami itd.).
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!