W dwojgu saniach

 
W dwojgu saniach
2.11.2016
Jak należy poprawnie odmieniać przez przypadki wyrażenie dwoje sań? Jak poprawnie powinno brzmieć zdanie o turystach na kuligu: Turyści jechali w dwojgu saniach? Czy może w dwojgu sań?

Z góry dziękuję za odpowiedź
Pozdrawiam serdecznie
A. Zabielska
Wyrażenie dwoje sań ma następującą odmianę i składnię:
M. Dwoje sań stało przed domem
D. Nie ma dwojga sań
C. Przyglądam się dwojgu saniom
B. Widzę dwoje sań
N. Jechali dwojgiem sań
Ms. Jechali w dwojgu saniach.

Jak widać, jeśli liczebnik zbiorowy występuje w miejscowniku, to towarzyszący mu rzeczownik musi stać w tym samym przypadku. Podobnie jest z celownikiem (Przyglądam się dwojgu saniom). Zachodzi tu tzw. związek zgody – liczebnik i rzeczownik muszą wystąpić w tej samej formie.
Inaczej jest wówczas, gdy liczebnik zbiorowy występuje w mianowniku, dopełniaczu, bierniku i narzędniku – wówczas towarzyszący mu rzeczownik przybiera postać dopełniacza (Widzę dwoje sań, Jechali dwojgiem sań itd.). Mamy tu związek rządu, który polega na tym, że jeden wyraz (w tym wypadku – liczebnik) „rządzi” drugim (w tym wypadku – rzeczownikiem), czyli wymaga od niego, by występował w określonej formie (tu: w dopełniaczu).
Oczywiście, opisana zasada dotyczy użycia wszystkich połączeń rzeczowników z liczebnikami zbiorowymi, nie tylko wyrażenia dwoje sań. Powiemy zatem:
W ogrodzie bawiło się dwoje szczeniąt
Nie znalazł trojga skrzypiec
Przejechał dwoje świateł (‘dwa skrzyżowania z sygnalizacją świetlną’)
Szła trojgiem schodów
Myślał o dziesięciorgu dzieciach.
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!