składnia

 

Znajdziesz tu różnorodne informacje o budowie zdania, o wymaganiach jego składników, o szyku wyrazów w zdaniu, o właściwych formach orzeczenia i jego miejscu w zdaniu, o skrótach składniowych, o zapożyczonych konstrukcjach.

  • Poprawność niektórych konstrukcji składniowych z bezokolicznikiem (np. pobiegli pomóc, wrócił zamknąć dom, wybrali się odwiedzić wujka itp.)

    30.07.2021

    Dzień dobry.

    Jestem ciekawa poprawności zbitek typu: wybrali się odwiedzić, poszli zrobić, iść pomagać, wrócił zmienić buty itd.

    Kiedyś wyczytałam (chyba tutaj), że jest to bodajże rusycyzm, bo winno się wstawić by, gdy chodzi o język polski: wybrali się, by odwiedzić itd.

    Troszkę to dziwnie brzmi dla ucha przyzwyczajonego do tych pierwszych rozwiązań.

    Niestety nie mogę odnaleźć tej porady, a chciałam się upewnić, czy dobrze zapamiętałam, a jeśli tak, jaka reguła o tym mówi.

    Bardzo dziękuję.

  • dopełniacz i/lub biernik

    30.07.2021

    Szanowni Państwo,

    W pracy zaliczeniowej użyłam zdania " Można łatwo zauważyć, że rodzina nie zawsze jest w stanie zapewnić odpowiedniego wsparcia dydaktycznego, emocjonalnego i społecznego. "

    Natomiast mój chłopak twierdzi, że zdanie powinno wyglądać " Można łatwo zauważyć, że rodzina nie zawsze jest w stanie zapewnić odpowiednie wsparcie dydaktyczne, emocjonalne i społeczne.''

    Uprzejmie proszę o wyjaśnienie, które zdanie jest poprawne lub może oba są w porządku :)

    Dziękuję,

    Karolina

  • tychże a sprawa powtórzeń leksykalnych

    29.07.2021

    Witam.

    Mam mały kłopot ze słowem "TYCHŻE". Czy możliwe jest użycie tego wyrazu na końcu zdania bez ponownego użycia podmiotu?

    Np. "Osoba wykonująca dwa zadania jest świadoma różnic w tychże."

    czy raczej powinno się powiedzieć

    "Osoba wykonująca dwa zadania jest świadoma różnic w tych/tychże zadaniach."


    Dziękuję i pozdrawiam :)

  • Potoczne konstrukcje z między

    28.07.2021

    Czy poprawne jest określenie czyjegoś wzrostu potocznie jako "między metr sześćdziesiąt a metr sześćdziesiąt pięć" (centymetry pozostają w domyśle)? Wydaje się, że należałoby zastosować tutaj narzędnik, jednak "między metrem sześćdziesięcioma a metrem sześćdziesięcioma pięcioma" brzmi niezręcznie bez dodania na końcu jednostki, natomiast "między metrem sześćdziesiąt a metrem sześćdziesiąt pięć" jest niekonsekwentne.

    Będę bardzo wdzięczna za wyjaśnienie, jak najlepiej postąpić w tej sytuacji.

  • Przydawka, a nie dopełnienie

    25.07.2021

    Szanowni Państwo,

    chciałabym prosić o rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczącej zdania:

    "Taki stan emocjonalny jest zwykle wynikiem szoku".

    W tym zdaniu występuje orzeczenie imienne "jest wynikiem". Czy w związku z tym wyraz "szoku" jest dopełnieniem, ponieważ stanowi określenie do orzeczenia, czy jest przydawką, ponieważ stanowi określenie do rzeczownika, niezależnie od tego, że ten rzeczownik to część orzeczenia?

    Pozdrawiam, Maria.

  • Pytanie dopełnienia

    24.07.2021

    Dzień dobry, mam pytanie dotyczące składni zdania pojedyńczego. Zdanie to brzmi: Wzrostem Dobrochoczy zawsze dopasowywał się do drzew.


    "dopasowywał się" to wyraz nadrzędny, a "wzrostem" to wyraz podrzędny. Jakie pytanie je połączy? "czym?", czy "jak?"?


    Z góry dziękuję za odpowiedź.

  • Znikające zaimki

    23.07.2021

    Szanowni Państwo,


    nurtuje mnie ostatnio problem znikających zaimków. Coraz częściej widuję w literaturze zdania typu:

    Wytarł garnek i odstawił na półkę.

    Objęła siostrzenicę i posadziła na krześle.

    Czy przemożna chęć zapisania  i odstawił go  oraz  i posadziła ją  jest objawem hiperpoprawności wynikającej z peselozy?


    Z poważaniem

    Monika Orłowska

  • Forma orzeczenia

    23.07.2021

    Szanowni Państwo! Jaś z psem wyszedł czy Jaś z psem wyszli. Dzieci i młodzież wyszli czy Dzieci i młodzież wyszła – proszę o odpowiedź.

  • Stylizacyjna funkcja szyku

    21.07.2021

    Czy uzasadniony jest taki szyk: „z szaleńczą niemal odwagą wyszedł na pokład; muszą odbywać długie bardzo wędrówki; o pół mili zaledwie dojrzał stado karibu; sięgając łbem o 9 przeszło stóp” zamiast: „z niemal szaleńczą odwagą; bardzo długie wędrówki; zaledwie o pół mili; przeszło o 9 stóp”. Zdania te pochodzą z książek Centkiewiczów i Curwooda, ale ostatnio i w gazecie natrafiłem na coś takiego: „wiadomo, że od Kaczyńskiego tylko zależy, kto...” (zamiast „że tylko od Kaczyńskiego zależy”).

  • przez następne kilka dni

    20.07.2021

    Dzień dobry,

    moje pytanie brzmi: jak należy uzgodnić formę przypadka w następujących wyrażeniach:

    przez następne kilka dni

    przez następnych kilka dni?


    Pozdrawiam

    Berenika

  • Forma dopełnienia: dopełniacz czy biernik

    19.07.2021

    Dzień dobry,

    mam wątpliwości co do odpowiedniej formy w zdaniu: "Nie wystarczy włączyć klimatyzacji" / "Nie wystarczy włączyć klimatyzację". Będę wdzięczna za pomoc.

    Agnieszka

  • tytuł wzorowego ucznia

    14.07.2021

    Dzień dobry

    Chciałabym zapytać o poprawność zdania:

    Uczeń otrzymał tytuł "Wzorowy Uczeń".

    Czy tego tytułu nie należy odmienić i drugiej części zapisać małą literą?

    Uczeń otrzymał tytuł "Wzorowego ucznia".

    Często na świadectwach spotykam różne formy tego zdania. Która jest poprawna?

    Z poważaniem

    Czytelnik

  • „męska prostytutka”

    10.07.2021

    Szanowni Państwo,

    Jak powinno brzmieć tłumaczenie wyrażenia angielskiego: „young (male) homosexual prostitute"? Czy (1) „młody prostytutka homoseksualny” czy (2) „młoda prostytutka homoseksualna”, czy też trzeba opisowo, np. (3) „prostytuujący się młody homoseksualista"?

    Z poważaniem

    Jacek Lewinson

  • Składnia wyrazu winien

    5.07.2021

    Dzień dobry, Szanowni Państwo,

    uprzejmie proszę o informację dotyczącą składni czasownika: "winien" oraz "winny".


    Kiedy będzie występować po tych czasownikach rzeczownik lub zaimek w dopełniaczu, a kiedy w celowniku? Od czego to zależy?


    Jak podaje WSJP:

    "winien" (czemu / czego)

    "winien" wszystkiemu; (celownik)

    "winien" porażki, śmierci, tragedii, zbrodni (dopełniacz)


    "winny" (czego)

    "winny" zaniedbań (dopełniacz)


    Dziękuję serdecznie.


    Pozdrawiam

  • Dopełniacz czy biernik?

    5.07.2021

    Czy powiemy: ... te fakty nie są w stanie przekonać tych osób, których .... czy raczej: ... te fakty nie są w stanie przekonać te osoby, które ...

  • dębu Bartek

    1.07.2021

    Witam,

    moje pytanie odnosi się do podziału rzeczowników, a konkretniej ich odmiany przez przypadki. Jak wiemy w l.poj. r. m. rzeczowniki żywotne odmieniają się w dopełniaczu inaczej niż nieżywotne. W związku z tym pojawiły się u mnie dwie wątpliwości:

    1. Czy imiona są rzeczownikami z zasady żywotnymi?

    2. Co w przypadku, gdy nosicielem imienia jest przedmiot, np.: Dąb "Bartek". Czy wpływa to na ich odmianę w dopełniaczu, i musimy brać ten fakt pod uwagę przy odmianie?


    Pozdrawiam

  • Nie interpunkcja, lecz składnia

    29.06.2021

    Dzień dobry,

    czy tu powinien być przecinek?

    Chronić siebie i inne(,) znajdujące się w pobliżu osoby.

    Pozdrawiam

    Ola

  • Dekretować 

    28.06.2021

    Dzień dobry,

    czy mógłbym zwrócić się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie moich wątpliwości w kwestii poprawnego użycia słowa dekretować. Spotkałem się z poglądem, że jedyną właściwą formą jest dekretować sprawę lub pismo na osobę, wydział, komórkę itp. Mnie wydaje się, że równie poprawną formą jest dekretować sprawę lub pismo  do kogoś, do czyjegoś referatu czy wydziału. Czy te formy są równoważne, czy też jedynie któraś z nich jest poprawna?

    Z góry dziękuję za odpowiedź.

  • Składnia liczebnika zero

    24.06.2021

    Dzień dobry,

    czy powiemy: przy 0 barów, czy przy 0 barach?

    Pozdrawiam

    Ola

  • Nadanie praw miejskich

    21.06.2021

    Dzień dobry, Nasze miasto (Trzcińsko Zdrój) obchodzi 740-lecie nadania praw miejskich (de facto nadanie praw dla miasta miało miejsce w pobliskiej większej miejscowości – Chojnie). Jaki zwrot jest poprawny  740-lecie nadania praw miejskich Trzcińsku-Zdroju/ w Trzcińsku-Zdroju czy dla Trzcińska-Zdroju.

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego