Zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym

 
Zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym
24.03.2020
Szanowna Pani Profesor,
mocno się zdziwiłem, kiedy przeczytałem niektóre tytuły rozdziałów w podręczniku do języka polskiego do klasy 7 dotyczące zdań złożonych podrzędnie. Otóż zostały one, moim zdaniem, sformułowane niepoprawnie, ponieważ brzmią następująco (tylko trzy przykłady):

Zdania złożone z podrzędnym dopełnieniowym
Zdania złożone z podrzędnym podmiotowym
Zdania złożone z podrzędnym okolicznikowym.

nie rozumiem w tej konstrukcji, co to jest „podrzędnym dopełnieniowym” etc. Powinno chyba być „z podrzędnym dopełnieniem” lub „zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe”.

Serdecznie pozdrawiam
Michał
Szanowny Panie,
w podręczniku nie ma błędu. Wyrażenie: zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym oznacza ‘zdanie złożone ze zdaniem podrzędnym dopełnieniowym’. Chodzi o zdanie złożone (inaczej mówiąc – wypowiedzenie złożone, jednak tego terminu nie używa się, niestety, w dydaktyce szkolnej), którego elementem podrzędnym jest zdanie dopełnieniowe (np. Wiem, że lubisz morze – tu całość to zdanie, inaczej mówiąc: wypowiedzenie, złożone, a element że lubisz morze to zdanie podrzędne dopełnieniowe). Jak Pan zapewne zauważył, termin zdanie ma tu dwojakie znaczenie – raz oznacza całe wypowiedzenie złożone (czyli jednostkę zawierającą kilka orzeczeń), a raz tylko jeden element tego wypowiedzenia (czyli jeden element całego zdania złożonego). Aby uniknąć powtarzania słowa zdanie, mówi się skrótowo: zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym. Sama zresztą jestem zwolenniczką posługiwania się terminem wypowiedzenie w odniesieniu do całego zdania złożonego – wówczas powiedzielibyśmy wypowiedzenie złożone ze zdaniem podrzędnym dopełnieniowymi.
W przywołanych przez Pana przykładach nie można było użyć terminów dopełnienie, przydawka itd., ponieważ one odnoszą się do części zdania pojedynczego, a nie do całych zdań. Inaczej mówiąc, w zdaniu (wypowiedzeniu) Przeczytał książkę, którą napisał jego wuj element którą napisał jego wuj jest zdaniem podrzędnym przydawkowym, natomiast przydawka występuje np. w zdaniu Przeczytał książkę napisaną przez wuja – jest nią element napisaną.
Z pozdrowieniami
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego