czas zaprzeszły

czas zaprzeszły
5.05.2006
5.05.2006
Nagminnie spotykam się z wypowiedziami typu: „X nie strzelił karnego. Powinien strzelić mocniej”, „Y zmokła, powinna wziąć parasol”. Czy są one poprawne, czy też jedyną dopuszczalną formą jest powinna była, powinien był?
Jeszcze rzadziej czas zaprzeszły pojawia się, gdy mówimy o dwóch następujących po sobie zdarzeniach. Które z wypowiedzi są zatem poprawne:
a) „Samochód ją potrącił, bo nie zauważyła czerwonego światła”;
b) „Samochód ją potrącił, bo nie zauważyła była czerwonego światła”.
K.S.
Czas zaprzeszły jest dziś prawie zawsze stylistycznym wariantem czasu przeszłego i może być zastąpiony tym ostatnim, jeśli znaczenie zdania nie budzi wątpliwości. Szczególnie użyteczny jest w odmianie czasownika powinien, który nie wykazuje typowego zróżnicowania czasów, w związku z czym np. formę powinna można równie dobrze odnosić do teraźniejszości, przyszłości i przeszłości. Aby uniknąć nieporozumień, warto czasem sięgnąć po formę zaprzeszłą. Na przykład zdanie „Y zmokła, powinna wziąć parasol” jest poza kontekstem dwuznaczne, natomiast „Y zmokła, powinna była wziąć parasol” ma jednoznaczną interpretację. Natomiast ostatni podany przez Pana przykład wydaje się pretensjonalny, gdyż nie widać, z jakiego powodu zastosowano w nim archaizującą formę zaprzeszłą.
Mirosław Bańko, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Zapraszamy do udziału w plebiscycie

MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

WYRAŻAJ SIĘ... PO POLSKU!

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Zagłosuj
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. Gottlieba Daimlera 2. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym o przysługujących Państwu Prawach, znajdą Państwo w Polityce Prywatności.

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2022"!