imiesłów przysłówkowy z przymiotnikiem

 
imiesłów przysłówkowy z przymiotnikiem
23.05.2012
Czy poprawne jest umieszczanie w części zdania wyrażonej imiesłowem określeń podmiotu? Przykład: „Siedząc zgarbiona, czytała książkę”. Zdania takie jak powyższe można spotkać dość często i może nawet nie zwracają uwagi, ale następne przykłady brzmią już co najmniej dziwnie, a przecież skonstruowane są tak samo: „Przechodząc uśmiechnięty przez tłum, unikał wyjaśnień”, „Wspinając się zdyszani pod górę, spoglądali na siebie”.
Imiesłów przysłówkowy można uzupełnić przymiotnikiem, ale czynimy to rzadko i chyba tylko z imiesłowami czasowników posiłkowych: być, bywać, stać się, zostać itp. Na przykład: „(…) bóstwo pozostaje poza wszelkim pytaniem w tym względzie, będąc świętym na mocy samej swojej natury” (cyt. za NKJP). Co istotne, przymiotnik w takiej pozycji występuje w narzędniku. Stosując tę zasadę do Pana przykładów, otrzymamy zdania gramatycznie poprawne, ale dziwne: „Siedząc zgarbioną, czytała książkę”, „Przechodząc uśmiechniętym przez tłum, unikał wyjaśnień”, „Wspinając się zdyszanymi pod górę, spoglądali na siebie”. Nie polecam wyrażać się w taki sposób, proponuję małą i nieszkodliwą zmianę, nie wpływającą, jak mi się zdaje na sens: „Zgarbiona, siedząc, czytała książkę”, „Uśmiechnięty, przechodząc przez tłum, unikał wyjaśnień”, „Zdyszani, wspinając się pod górę, spoglądali na siebie”. W tych przykładach przymiotniki występują w mianowniku, gdyż odnoszą się do formy osobowej, a nie do imiesłowu przysłówkowego.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!