interpunkcja w wydaniach klasyków

 
interpunkcja w wydaniach klasyków
18.01.2007
Dzień dobry.
Mam pytanie: czy interpunkcja poniżej jest zmodernizowana zgodnie z dzisiejszymi zasadami interpunkcyjnymi?
Po chwili w Horeszkowskim samotnym budynku
Wszystko do zwyczajnego wracało spoczynku.
Mrok zgęstniał; reszty pańskiej wspaniałej biesiady
Leżą podobne uczcie nocnej, gdzie na dziady
Zgromadzić się zaklęte mają nieboszczyki.
Już na poddaszu trzykroć krzyknęły puszczyki
(…)
Na początek uwaga natury ogólnej: w edytorstwie tekstów literackich obowiązują zasady, których celem jest zbliżenie tekstu do pisowni zrozumiałej dla dzisiejszego czytelnika (w miarę zmodernizowanej), przy równoczesnym zachowaniu cech językowych utworu (m.in. jego form fleksyjnych i słowotwórczych). Szczegółowe przepisy zawierają, opracowane przez Instytut Badań Literackich, Zasady wydawania tekstów staropolskich (Wrocław 1955). Dotyczą one zabytków piśmienniczych opublikowanych do połowy XVIII wieku. Skodyfikowanych zasad tego rodzaju w odniesieniu do tekstów nowożytnych od drugiej połowy XVIII wieku dotychczas brak. Pozostawia się edytorowi dużą swobodę w opracowaniu dzieła. Współcześni edytorzy naukowi kierują się przede wszystkim zasadą zachowania indywidualnych cech języka twórcy, jego niekonsekwencji i naleciałości prowincjonalnych, przy równoczesnej umiarkowanej modernizacji pisowni.
Z ortografią łączy się kwestia przestankowania. Interpunkcję w zasadzie modernizuje się także, zachowując w miarę możności zwyczaje autora i/lub epoki. Unika się przede wszystkim zmiany sensu lub – w przypadku utworów wierszowanych – zniekształceń rytmu w wyniku unowocześnienia interpunkcji. Interpunkcję Mickiewiczowskiego Pana Tadeusza przebadał dokładnie Konrad Górski (Interpunkcja w „Panu Tadeuszu” [w:] „Pamiętnik Literacki”, 1968, z. 2, s. 155-182). Analizując zarówno autograf, jak i wydanie oryginalne, odkrył nieprawidłowości w stawianiu (bądź niestawianiu) przecinka w związku ze średniówką i z końcem wersu, zaobserwował tendencję do niestawiania przecinka po verba discendi et sentiendi (np. rzekłbyś iż, myślałbyś że, widać że) itp. Dokładne odczytanie intencji poety nie wykluczało wszakże możliwości interwencji edytora w kwestii znaków interpunkcyjnych, co też się stało w przypadku współczesnych wydań Pana Tadeusza. Dlatego też, reprodukując teksty klasyków, warto się posługiwać tzw. wydaniami krytycznymi, opracowanymi przez specjalistów, którzy po gruntownych badaniach potrafią znaleźć złoty środek w kwestii dawnej (intonacyjno-rytmicznej) i współczesnej (logiczno-składniowej) interpunkcji klasycznego tekstu. W edycji Biblioteki Narodowej, opracowanej przez Stanisława Pigonia, przywołany w pytaniu fragment Pana Tadeusza wygląda pod względem ortograficzno-interpunkcyjnym w następujący sposób:
Po chwili w Horeszkowskim samotnym budynku
Wszystko do zwyczajnego wracało spoczynku.
Mrok zgęstniał; reszty pańskiej wspaniałej biesiady
Leżą podobne uczcie nocnej, gdzie na Dziady
Zgromadzać się zaklęte mają nieboszczyki.
Już na poddaszu trzykroć krzyknęły puszczyki
Jak guślarze; zdają się witać wschód miesiąca,
Którego postać oknem spadła na stół, drżąca
Niby dusza czyscowa; z podziemu przez dziury
Wyskakiwały na kształt potępieńców szczury…
Gryzą, piją; czasami w kącie zapomniana
Puknie na toast duchom butelka szampana.
Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!