istoty jednostkowe w liczbie mnogiej

 
istoty jednostkowe w liczbie mnogiej
11.06.2012
Szanowni Państwo,
czy imiona własne bogów oraz jednostkowych istot mitologicznych mają jedynie liczbę pojedynczą (singulare tantum, blm)? Dziękuję za odpowiedź.
Z poważaniem
czytelnik
Jak wskazuje nazwa istoty jednostkowe, trzeba mieć szczególny powód, aby ich imion używać w liczbie mnogiej. Czasem jest to związane z wyrażaniem lekceważenia i pogardy (por. kliszowane w publicystyce PRL określenie Kuronie i Michniki), czasem z użyciem metonimicznym (por. trzy Sienkiewicze w znaczeniu 'trzy powieści Sienkiewicza'), czasem z metaforą (por. trzej klasowi Einsteini 'trzej uzdolnieni uczniowie w klasie, najlepsi z przedmiotów ścisłych'). W obu przykładach, które podałem, nazwa własna, gdy użyta jest w liczbie mnogiej, przestaje jednak być nazwą własną, gdyż nie ma referencji jednostkowej.
Imiona istot mitologicznych, o które Pan pyta, nie różnią się niczym od innych nazw własnych, na ogół więc użycie ich w liczbie mnogiej czyni z nich nazwy pospolite. Wyjątkiem są np. Danaidy, Furie, Gracje, Mojry, Parki, które mają referencję ponadjednostkową, a mimo to pisane są wielką literą. Można jednak wyjątki te niejako podciągnąć pod regułę, uznając, że są one nazwami zbiorów, jedynych w swoim rodzaju, a więc nazwami jednostkowymi. Wśród nazw geograficznych analogicznym przykładem są Beskidy – nazwa zbiorowa wielu pasm górskich, z których każde ma nazwę w liczbie pojedynczej: Beskid Śląski, Beskid Żywiecki i in.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!