lokacja i lokalizacja

 
lokacja i lokalizacja
9.12.2011
Szanowni Państwo,
proszę o opinię dotyczącą słowa lokacja, które w żargonie filmowym stosowane jest wymiennie z określeniem lokalizacja (filmowa), oznaczającym miejsce poza studiem filmowym, gdzie jest kręcony film. Czy forma lokacja w odniesieniu do miejsca jest poprawna?
W języku angielskim spotykamy określenie film location, czy lokacja będzie w taki razie kalką z angielskiego? A może to neologizm?
Lokacja w polskich słownikach ma znaczenie historyczne (np. lokacja miasta na prawie magdeburskim) lub techniczne (rodzajem lokacji jest np. radiolokacja). W znaczeniu, o które Pani pyta, właściwe by było słowo lokalizacja, które w słownikach polskich objaśnia się m.in. jako 'miejsce, w którym się coś znajduje lub ma się znaleźć' (np. „Później zmieniali się dyrektorzy, zmieniano lokalizację muzeum (...)” – cytat z Narodowego Korpusu Języka Polskiego).
Nowe znaczenie lokacji w polszczyźnie, na razie środowiskowe i nieobecne w słownikach, jest przykładem tzw. kalki semantycznej, tzn. nadania słowu polskiemu nowego znaczenia, jakie ma jego odpowiednik w języku obcym, w tym wypadku angielskim. Można lokację w nowym znaczeniu określić też jako przykład neosemantyzacji i można ją nazwać neologizmem, a dokładniej – neologizmem semantycznym.
Kalki semantyczne są jednym z głównych mechanizmów zapożyczeń. Kalką z języka angielskiego jest m.in. mysz w znaczeniu odnoszącym się do części komputera, a kalką z niemieckiego zamek w odniesieniu do budowli obronnej (początkowo słowo to w polszczyźnie odnosiło się tylko do urządzenia, np. zamka u drzwi). Przykłady te pokazują, że kalkowanie nie jest zjawiskiem ani nowym, ani z założenia nagannym. Jesteśmy dziś jednak świadkami przenikania do polszczyzny licznych kalk z języka angielskiego, co budzi niepokój. Pół biedy, gdy zatrzymują się one w języku środowiskowym.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!