mówić do kogoś czy komuś?

 
mówić do kogoś czy komuś?
23.11.2004
Dzień dobry,
interesuje mnie różnica (stylistyczna lub znaczeniowa) między mówić coś komuś a mówić coś do kogoś. Dziękuję
Marek Szopa
Analiza tekstów internetowych prowadzi mnie do wniosku, że różnicy znaczeniowej między tymi formami nie ma żadnej (da się wymieniać je w różnych kontekstach bez zmiany znaczenia). Można się dopatrzyć jedynie niewielkiej różnicy stylistycznej, a wynika to głównie z faktu, że zwrot z przyimkiem do jest często o parę sylab dłuższy (np. mówię mu, mówię do niego), co może w pewnych kontekstach być istotne ze względów rytmicznych. Wydaje się też, że zwrot z przyimkiem jest używany, gdy chcemy wyraźniej zaakcentować obecność drugiej strony, dzieje się tak zwłaszcza w konstrukcjach z zaimkami (jak w powyższym przykładzie). Dostrzegłem też różnicę frekwencji: konstrukcja mówić coś komuś jest kilkakrotnie częstsza.
— Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
Mówić coś do kogoś i mówić coś komuś rzeczywiście znaczą to samo, ale często nie są wymienne, por. „Mówię ci, ale heca!” oraz „Słyszysz? Mówię do ciebie”. Przypuszczam, że mówienie do kogoś (często bez czegoś) i mówienie czegoś (często bez komuś) różnią się w sposobie traktowania rozmówcy: w pierwszym wypadku jest on adresatem naszych słów, w drugim – odbiorcą ich treści. Dlatego „Mów do mnie jeszcze” (wszystko jedno co, bo nie chodzi o treść), ale „Powiedz mi prawdę”. Zwróćmy uwagę też na konstrukcje analogiczne: mówić do kogoś jak zwracać się do kogoś, a mówić coś komuś jak przekazywać coś komuś.
Mirosław Bańko, PWN
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!