nefilim

 
nefilim
12.11.2010
Dobry wieczór,
mam pytanie o rzeczownik nefilim. Wiem, że etymologicznie z hebrajskiego jest to liczba mnoga i w Biblii (lub np. na polskiej Wikipedii) nie podlega odmianie, ale czy po polsku nieodmienność jest nadal pożądana, zwłaszcza w innych przypadkach niż mianownik (wielu nefilim)? Czy słowo to już można uznać za na tyle niepostrzegane jako obce (jak cherubin – cherubini), że zasługuje na pełną polską deklinację; jeśli tak, jaką? W M. l.mn. – nefilimi, nefilimy czy nefilimowie?
Dziękuję.
Rzeczownik nephilim, oznaczający gigantów czy olbrzymów zrodzonych ze związku „synów Boga” i „córek człowieczych”, występuje w Biblii jedynie dwa razy i tylko w liczbie mnogiej (Rodz 6,4 – n-ph-l-i-m; Lb 13,33 – n-ph-i-l-i-m); w obu wariantach graficznych poprzedzony jest on rodzajnikiem określonym. Biblia nie zna singularnego odpowiednika tego wyrażenia – naphail. Formalnym wykładnikiem liczby interesującego nas słowa jest zatem nie tylko końcówka -im, ale i alternacja samogłosek w temacie. Jego etymologia jest niejasna. W języku chaldejskim naphela to ‘gigant na niebie, np. konstelacja Oriona’, a w liczbie mnogiej – ‘większe konstelacje’. Wiązałbym to słowo z rdzeniem n-ph-l w jego koniugacji nieprzechodniej, co można próbować oddać polskimi czasownikami upaść, runąć. Tak więc nephilim to od strony genetycznej ‘upadli/spadli’ (chaldejscy olbrzymi musieli więc upaść z jeszcze wyższych sfer niż obserwowane przez ludzi niebo).
Już na gruncie hebrajskim posługiwano się głównie formą liczby mnogiej, która w takiej postaci przedostała się do piśmiennictwa chrześcijańskiego z zatarciem jednak pierwotnej przejrzystości morfologicznej. Podobny los spotkał cherubina, którego postać w języku hebrajskim w liczbie pojedynczej to cherub, a w liczbie mnogiej – cherubim, z czego polski cherubin, tak też jest z rzeczownikiem karaimi.
Dodanie do hebrajskiego nephilim męskoosobowej końcówki liczby mnogiej -i (zdecydowanie nie -y), względnie -owie jest możliwe tylko wówczas, jeśli ograniczymy paradygmat tego rzeczownika wyłącznie do liczby mnogiej, aby zapobiec powstaniu dziwolągu językowego *(ten) nephilim – w liczbie pojedynczej bowiem oczekiwanymi formami byłyby: nephail (-a, -owi, -a, -em, -e). Słowo to jednak nie jest upowszechnione w polszczyźnie, dlatego gdybym go użył w jakimś tekście, pozostawiłbym je nieodmienne tak przez liczbę, jak przypadek (język hebrajski nie znał odmiany przez przypadki), napisałbym więc wielu nephilim, podobnie jak wielu naβiim (proroków), a nie wielu nephilimów czy naβiimów.
Piotr Sobotka, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!