odbarczający
Dzień dobry!
W dokumentach urzędowych spotkałem się ostatnio z określeniem ulica odbarczająca. Z treści dokumentu wynikało, że oznacza ono ulicę służącą do dojazdu do posesji i ruchu lokalnego biegnącą równolegle do innej, o wielu pasach ruchu. Obie ulice miały tą samą nazwę i określenie to miało na celu ich rozróżnienie.
Nie znalazłem takiego określenia zarówno w słowniku jak i zapytania wyszukiwarek www nie zwracają zbyt wielu wyników. Czy to poprawne znaczenie tego słowa? Czy, ze względu na jego brak w słowniku języka polskiego, w dokumentach urzędowych jego znaczenie powinno być definiowane? — a nie było.
Pozdrawiam,
Michał
Formy imiesłowowe odbarczający/ odbarczająca powstały od czasownika odbarczać, który jest z kolei rodzimą kalką pochodzącego z łaciny wyrazu dekompresować (por. łac. de- + compressio) i w najogólniejszym sensie oznacza ‘zmniejszanie ciśnienia w zamkniętej przestrzeni’. Czasownik odbarczać i pochodzące od niego formy imiesłowowe są w polszczyźnie używane przede wszystkim w języku medycznym. Odbarczenie to postępowanie medyczne, które ma na celu zmniejszenie nacisku, ciśnienia wywieranego na jakąś część organizmu przez otaczające ją tkanki, por. np.
- Autorzy artykułu zalecają odbarczyć odmę prężną, jeżeli poszkodowany ma rozległy uraz tułowia lub uraz spowodowany wybuchem oraz występuje u niego jeden lub więcej następujących objawów […].
- Czy u chorego z objawami żółtaczki należy przed zabiegiem obligatoryjnie odbarczyć drogi żółciowe?
- Laminektomia odbarczająca to procedura chirurgiczna, polegająca na usunięciu małego fragmentu kości lub krążka międzykręgowego uciskającego na korzenie nerwowe.
- Powodowało to ucisk sąsiadujących narządów: nerek, żołądka, dwunastnicy i dużych naczyń jamy brzusznej. Konieczny był zabieg odbarczający torbiel, którego aktualnie nie można wykonać w Ukrainie.
- Zabieg odbarczający nerw łokciowy na poziomie łokcia polega na rewizji i zmniejszeniu ucisku nerwu w rowku nerwu łokciowego poprzez przecięcie mostka włóknistego, usunięciu zrostów.
Omawiane tu formy – na zasadzie zapożyczenia wewnętrznego – przeniknęły do odmiany języka, którą posługują się specjaliści z zakresu budowy dróg i mostów. Droga odbarczająca to droga, która odbiera ruch z jednego szlaku komunikacyjnego i przekierowuje go na inny (np. z głównej arterii na drogi lokalne lub z dróg miejskich na obwodnicę), por.
- Nowy odcinek drogi S 19 to ostatni z zaplanowanych dotąd elementów obwodnicy Lublina, która ma odciążyć miejskie drogi, głównie al. Kraśnicką. Nie ma tylko domknięcia obwodowej trasy od południa. – Został co prawda jeden odcinek, ale on też pewnie będzie wykonany, by Lublin doczekał się ringu, który odbarcza ruch miejski – stwierdza Bojarowicz.
- Droga odbarczająca służy do dojazdu do poszczególnych nieruchomości zlokalizowanych wzdłuż ul. Chopina.
- Droga odbarczająca, równoległa do drogi nr 10, na osiedlu w Lubiczu Dolnym jest niezbędna, ostatnio jest wiele kolizji samochodowych na wysokości ul. Leśnej.
- Nowa droga odbarczająca, której budowa zakończyła w ostatnich dniach, przebiega przez przedpole byłego obozu Birkenau, stanowiąc odnogę ulicy Ofiar Faszyzmu.
- Obok poszerzonej Rosoła ma powstać ulica odbarczająca – dla ruchu lokalnego z ulic Kuny, Kulisiewicza czy planowanych 5 i 7 KUD.
- Wykonano aktualizację dokumentacji projektowej modernizacji ulicy wraz ze ścieżką rowerową, ulicą odbarczającą, skrzyżowaniem i oświetleniem.
Wszystkie omawiane tu formy, kolokacje i ich znaczenia należą do odmian specjalistycznych (profesjolektalnych) współczesnej polszczyzny. Nie każdy element leksykalny z poszczególnych języków zawodowych trafia do słownika języka polskiego. Nie ma takiego leksykonu, który zgromadziłby wszystkie jednostki należące do słownictwa specjalistycznego różnych dziedzin nauki i techniki. Takich określeń są setki tysięcy, jeśli nie miliony. Są one definiowane zazwyczaj w leksykonach dziedzinowych.
Jeśli tego rodzaju słownictwo pojawia się w tekstach oficjalnych kierowanych do ogółu odbiorców (niebędących specjalistami w danej dziedzinie), powinno być odpowiednio tłumaczone. Za zrozumiałość pism urzędowych nie odpowiadają jednakowoż językoznawcy.