słowotwórstwo

 

Znajdują się tu szczegółowe informacje o budowie wyrazów i sposobach ich tworzenia. Można tu poznać neologizmy i dowiedzieć się, jakie są powody ich powstawania.

  • eskalacja konfliktu

    13.07.2021

    Dzień dobry

    chciałabym zapytać, czy można używać zwrotu "wyeskalowany konflikt".

    Pozdrawiam

  • premierowski

    6.07.2021

    Dzień dobry,

    chciałabym zapytać, czy istnieje przymiotnik „premierski" od słowa „premier"?


    Pozdrawiam

    Berenika

  • las salowy

    25.06.2021

    Szanowna Redakcjo,

    mam pytanie odnośnie odmiany słowa 'sala' jako nazwy własnej drzewa występującego na terenie Indii, a które w Polsce znane jest jako damarzyk mocny.

    Tłumaczę tekst i bardzo mi zależy na utrzymaniu nazwy własnej, która w językach staroindyjskich jest 'sala'. Będę ogromnie wdzięczny za objaśnienie, która z tych form, i dlaczego, jest poprawna gramatycznie: 'las salowcowy' czy 'las salowy'?

    Z poważaniem,

    Janusz

  • Erzacowy 

    21.06.2021

    Jak brzmi przymiotnik od słowa  ersatz? Ersatzowy? Ersatzowaty?

    Dziękuję

    D.

  • Naładowywać

    18.06.2021

    Czy „naładowywać” znaczy to samo co „ładować”? Analogiczne czasowniki:

    chorować → zachorować → zachorowywać

    smarować → nasmarować → nasmarowywać

    literować → przeliterować → przeliterowywać

    czyścić → wyczyścić → wyczyszczać.


    Czy znaczenie takich dwóch czasowników niedokonanych jest takie samo?

    Moje pytanie nie dotyczy tych konkretnych czasowników, ale ogólnie.

    Czym się charakteryzują takie czasowniki z infiksem -yw-? Syntaktycznie to derywaty od formy czasownika dokonanego, a semantycznie?

  • pożedzki

    7.06.2021

    Szanowni Państwo, jak brzmi polski przymiotnik z nazwy chorwackiego miasta "Požega"?


    Czy jest w publikacji Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata ( http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/wykaz_polskich_nazw_geograficznych.pdf ) błąd?


    Jest:

    żupania pożedzko-slawońska (chorw. Požeško-slavonska županija)


    Czy powinno być?:

    żupania pożesko-slawońska (chorw. Požeško-slavonska županija)


    Dziękuję pięknie.

  • poczet chorągwiany

    1.06.2021

    Dzień dobry,

    w Wojsku Polskim wprowadzono niedawno Chorągiew Wojska Polskiego. Jak należy prawidłowo określać poczet z chorągwią? (analogia do sztandaru wojskowego i nazwy poczet sztandarowy):

    1. Poczet Chorągwi Wojska Polskiego

    2. Poczet chorągwiowy

    3. Poczet chorągwiany czy może jeszcze inna formuła jest poprawna?


    Jak analogicznie należy poprawnie nazywać osobę trzymającą Chorągiew Wojska Polskiego? (w przypadku pocztu sztandarowego taką osobę nazywamy "sztandarowym")

  • Przeciwpienny, czyli jaki?

    18.05.2021

    Szanowni Państwo, 

    zajmuję się korektę językową pewnego obszernego dokumentu. Trafiłem na słowo oznaczające środek do hamowania powstawania piany, a w konsekwencji kożucha. Użyto tam miana: preparat przeciwpienny. Mnie kojarzy się to ze specyfikiem, który miałby poskramiać roślinę, by się nie pięła. Czy branżowe (dziedzina - oczyszczanie ścieków) użycie takiego określenia jest dopuszczalne? Nie lepiej byłoby zastosować raczej: antypieniący czy przeciwpieniący?


    Z uszanowaniem 

    Jarosław B.

  • Zapadosławia – zapadosłowiański

    14.05.2021

    Szanowni Państwo,

    humorystyczne grupy w Internecie obiega idea wyimaginowanego bytu państwowego łączącego Polskę, Czechy, Słowacje oraz Łużyce, tzw. Zapadosławia czyli kraj Słowian zachodnich. Jaki poprawnie utworzyć przymiotnik od tego rzeczownika? Zapadosławski czy Zapadosłowiański? Bardzo dziękuję.


    Z poważaniem,

    Robert Barg

  • Mieszkańcy Soplicowa

    1.05.2021

    Dzień dobry! W jaki sposób należy nazwać mieszkankę oraz mieszkańca Soplicowa? Wydaje mi się, że poprawne są: sopliczanka oraz sopliczanin, ale nie jestem pewna.

  • żółtoskóry

    26.04.2021

    Dzień dobry,

    piszę pracę licencjacką dotyczącą wizerunku kobiet pochodzenia chińskiego w amerykańskiej kinematografii. Wielokrotnie używam sformułowania ludność azjatycka lub Chińczycy, zatem celem uniknięcia wielu powtórzeń zaczęłam stosować wyraz osoby żółtoskóre. Zastanawiam się jednak, czy słowo jest w pełni poprawne politycznie, oraz czy wypada użyć go w pracy naukowej? Analogicznie, słowo czarnoskóry jest neutralne. Dziękuję z góry za odpowiedź.

  • Kroatanie, Kaddo i Kajusowie

    4.04.2021

    Szanowni Państwo,

    chodzi o pisownię ludu indiańskiego "Croatan", czyli tubyców, z którymi mieli do czynienia pierwsi angielscy kolonisci w XVI w. (osada Roanoke w dzisiejszej Karolinie Północnej). Jak powinno wyglądać spolszczenie? Croatanie czy Kroatanie? Jesli wybrac wersję z "K", nalezałoby wtedy to samo zastowowac chyba do innych grup indianskich (Kaddo zamiast Caddo, Kajuse/Kajusowie zamiast Cayuse etc)...

  • autysta, autystyk czy autyk?

    24.03.2021

    Witam,

    poszukuję poprawnego określenia osoby cierpiącej na autyzm. Czy z dwóch form – autysta i autyk – podawanych przez nieliczne najnowsze słowniki, któraś jest uprzywilejowana? W publikacjach medycznych pojawia się słowo autystyk, ale nie występuje ono w żadnym ze słowników, do których dotarłam.

    Dziękuję za pomoc i pozdrawiam –

    D. Kulikiewicz

  • Sorterownia a sortownia 

    7.03.2021

    Ostatnio przeczytałam informację, że powstaną nowe sorterownie odpadów – czyli miejsca, gdzie każdy dostarczający odpady będzie je sam sortował. Słowo sorterownie wygląda mi tutaj trochę dziwnie. Czy nie powinno być sortownie? Przecież odpady będą tam sortowane. A może jednak słowo sorterownie jest poprawne jako pochodzące od słowa sorter – czyli ten, który sortuje odpady?

  • Przymiotnik od nazwy Dąbek

    28.02.2021

    Szanowni Państwo,

    jak powinien brzmieć przymiotnik od nazwy miejscowej DąbekCzy jedyną poprawną formą przymiotnikową jest dąbkowy, czy też ewentualnie dopuszczalne jest użycie formy dąbeckiTa druga forma jest wskazana w SJP PWN (https://sjp.pwn.pl/slowniki/d%C4%85becki.html) jako pochodna od nazwy Dąbki, a więc wyrażonej w liczbie mnogiej, ale zastanawiam się, czy nie można tej formy użyć również w odniesieniu do słowa Dąbek?

  • Eleuzyński

    14.02.2021

    Szanowni Państwo,

    powinno się pisać misterium eleuzyńskie czy eleuzyjskie?

     

    Pozdrawiam

  • różnorodność biologiczna v. bioróżnorodność

    13.02.2021

    Szanowni Państwo


    Interesuje mnie kwestia polskiego odpowiednika angielskiego terminu "biodiversity". Słowo te tłumaczy się na polski jako "różnorodność biologiczna" lub "bioróżnorodność". Kiedyś jednak słyszałem, że te drugie wyrażenie (bioróżnorodność) nie powinno być używane, ponieważ to kalka stworzona niezgodnie z regułami języka polskiego. Co państwo o tym sądzą? Na koniec jeszcze wspomnę, że te wyrazy znaczą dokładnie to samo.


    Pozdrawiam

  • Impeachment

    7.02.2021

    Dzień dobry! Czy da się utworzyć czasownik (lub imiesłów) od słowa impeachment? I czy istnieje polski odpowiednik tego słowa?

  • vanderwaalsowski

    22.01.2021

    Tworząc przymiotniki od nazwisk obcojęzycznych, człon pochodzący od nazwiska zapisuje się tak, by polskimi głoskami móc odzwierciedlić oryginalną wymowę, albo zachowuje się oryginalną pisownię. Pierwszy sposób stosuje się szczególnie w przypadku nazwisk złożonych z wielu słów. Mamy zatem „bajkę lafontenowską”, ale już „ciecz niutonowską/newtonowską”. Jak zatem utworzyć przymiotnik od nazwiska van der Waals? Czy w myśl niderlandzkiej fonetyki powinniśmy mówić o oddziaływaniach fanderwaalsowskich?

  • data scientistka, danolożka, a może mistrzyni danych?

    9.01.2021

    Szanowni Państwo,

    Koleżanka zawodowo zajmująca się "data science" określiła się jako "data scientistka", co wzbudziło żywą dyskusję. Znający branżę tłumaczą, że to określenie jak najbardziej stosowane w odniesieniu do specjalistek w tej dziedzinie. Jednocześnie stosowanie tego feminatywu wzbudza ogromny opór wielu osób, które twierdzą, że jest to niedopuszczalne. Nie ma dobrego odpowiednika, "analityk danych" zajmuje się czymś innym. Czy można zatem tę "data scientistkę" stosować? Dziękuję.

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego