pauza na końcu urwanej kwestii dialogowej

 
pauza na końcu urwanej kwestii dialogowej
4.12.2015
Czy w dialogu powieściowym dopuszczalne jest stosowanie znaku pauzy na końcu urwanej kwestii (jako jedynego znaku interpunkcyjnego)? Chodzi o sytuację, gdy jedna osoba przerywa drugiej. Utwór jest tłumaczony; w oryginale angielskim stosowany jest zarówno wielokropek (gdy postać zawiesza głos), jak i myślnik (gdy wypowiedź zostaje gwałtownie przerwana). Wydaje mi się, że zasada nr 393 SO PWN dopuszcza takie użycie („…wielokropek może być zastępowany przez […] myślnik”).
W angielskich tekstach literackich rzeczywiście mamy do czynienia z pauzą na końcu kwestii dialogowej (a nawet w narracji) dla oznaczenia urwania wypowiedzi w pół zdania, niejako bez dotarcia do kropki. Chwilowe zawieszenie głosu oznacza się wielokropkiem.
Współczesna polska interpunkcja nie czyni rozróżnienia na sytuację, kiedy tok mowy został przerwany chwilowo bądź definitywnie. Zawsze w takich wypadkach stawiamy wielokropek. Potwierdza to praktyka edytorska współcześnie wydawanych powieści autorów polskich oraz przekładów z języków obcych.
Co więcej, wytworzyła się praktyka oznaczania dokończenia urwanej wypowiedzi przez partnera w dialogu, także z użyciem wielokropka, por.
– No to mamy… – zaczął Andrzej.
– …przerąbane! – dokończył za niego Tomasz.
Przeciwko zapożyczaniu zwyczaju anglosaskiego polegającego na użyciu pauzy na oznaczenie gwałtownego urwania wypowiedzi przemawia również to, że w polskiej tradycji pauza oddziela dialog od tekstu narratora. Gdyby wprowadzić praktykę anglosaską, często dochodziłoby do zbiegu takich znaków w dwóch różnych funkcjach, por.
* – No to mamy – – zaczął Andrzej.
Sytuacja, w której wielokropek może być zastępowany przez myślnik, dotyczy raczej wprowadzania wyrazów niespodziewanych dla czytelnika, por.
Zaczął kląć i… modlić się. albo
Zaczął kląć i – modlić się.
Adam Wolański
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!