przecinek a powtórzone spójniki

 
przecinek a powtórzone spójniki
11.10.2011
Witam,
mam pytanie dotyczące spójników rozłącznych albo/lub/czy. Zasada mówi, że w wypadku, kiedy są one powtórzone i wprowadzają elementy równorzędne w zdaniu, należy stawiać przed nimi przecinek, np.: „Kup kawę albo herbatę, albo kakao”. A co w wypadku zdań o podobnej konstrukcji, ale takich, w których spójniki się różnicuje? Na przykład: „Kup kawę lub herbatę(,) albo kakao”. Czy po herbatę powinien być przecinek?
Z góry dziękuję za odpowiedź.
Z poważaniem
AP, Lublin
Przywołana zasada dotyczy powtarzania tego samego spójnika (z grupy i – lub – ani), a nie spójnika synonimicznego. Tak więc w zdaniu „Kup kawę lub herbatę albo kakao” przecinek nie powinien wystąpić.
Zasada ta ma jeszcze jedno ograniczenie: dotyczy spójników na granicy wyrażeń równorzędnych, tworzących jednorodny ciąg (w gramatyce mówi się o nim: szereg). Spójnik nie powinien więc pojawić się w zdaniu: „Kup kawę albo herbatę i wódkę albo wino”, jeśli nadawca nadaje mu strukturę taką jak poniżej:
Kup ((kawę albo herbatę) i (wódkę albo wino)).

Gdyby jednak przyjąć inną interpretację, mianowicie:
Kup ((kawę) albo (herbatę i wódkę), albo (wino)).

to przecinek byłby pożądany. W praktyce, gdy widzimy zdanie takie jak wyżej w formie pisanej, to nasuwa się nam pierwsza interpretacja, ponieważ lubimy symetrię i zgodnie z nią porządkujemy świat (ma się rozumieć, symetria nie jest jedyną zasadą strukturyzującą strumień danych, które percypujemy). Drugą interpretację można zasugerować w tekście mówionym, czyniąc pauzę przed pierwszym i drugim albo.
Dodam na koniec, że zasada stawiania przecinka przed powtórzonym spójnikiem dotyczy też zdań, w których pierwszy spójnik występuje przed pierwszym z łączonych składników, np. „Kup albo kawę, albo herbatę”. Pozostałe zastrzeżenia pozostają w mocy, tak więc w zdaniu „Kup albo kawę i herbatę, albo wódkę i wino” nie postawimy przecinka przed drugim i.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!