przecinek a tzw. skostniałe zwroty

 
przecinek a tzw. skostniałe zwroty
5.09.2007
Czy należy stawiać przecinek w wypowiedziach typu: „Zrobił to najlepiej (,) jak potrafił”, „Przyjdę najszybciej (,) jak się da”? Wiem, że w wyrażeniach w rodzaju odejść gdzie pieprz rośnie czy cicho jak makiem zasiał przecinka nie ma, ale nie wiem, czy przytoczone przeze mnie też należą do tej kategorii, czy też są bardziej dosłowne, nie zawierają – jak je nazywa słownik interpunkcyjny – „skostniałych zwrotów”.
Pozdrawiam,
Iwona Michałowska
Ponieważ w przytoczonych przez Panią przykładach przecinek jest przed zdaniem podrzędnym (odpowiednio, okolicznikowym sposobu i okolicznikowym czasu), więc są powody, aby go postawić. Wyjątek czyni się dla zdań o charakterze sfrazeologizowanym, np. gdzie pieprz rośnie lub jak makiem zasiał, ale takie zdania nie tworzą obszaru o wyraźnych granicach, gdyż frazeologizacja może mieć różny stopień, co zresztą Pani sama zauważyła. W wypadkach wątpliwych radzę stawiać przecinek. Myślę nawet, że mniejszym złem byłoby postawienie go przed gdzie pieprz rośnie niż niepostawienie przed jak potrafił.
Mirosław Bańko, PWN
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego