w terminie odwrotnym

 
w terminie odwrotnym
21.06.2004
Mam następujące pytanie: czy poprawne jest określenie wykonać coś w terminie odwrotnym? W firmie, w której pracuję, taki zwrot jest używany do określenia zadań do wykonania natychmiast. Często jest to zapis na dokumencie jako polecenie służbowe.
Według Stylistyki polskiej Haliny Kurkowskiej i Stanisława Skorupki do cech stylu urzędowego należy stosowanie ustalonych formuł (często wzorowanych na konstrukcjach obcych) oraz wprowadzanie niezbyt zręcznych i niepotrzebnych nowotworów. Te kryteria omawiany zwrot spełnia, z tym że nie umiem wskazać bezpośredniego wzoru obcego, więc być może jest to stosunkowo nowa konstrukcja powstała na gruncie rodzimym.
Powstanie połączenia słów termin, dotyczącego czasu, i odwrotny, opisującego przestrzeń, widziałbym następująco:
  1. istniał od dawna w korespondencji handlowej, w innych realiach funkcjonowania poczty, zwrot odwrotną pocztą (niem. mit umgehender Post), co musiało oznaczać zarazem 'szybko, natychmiast';
  2. istnieją też urzędowe zwroty w trybie natychmiastowym 'natychmiast, od razu, od ręki' i niedawno utworzone, równie urzędowe w terminie natychmiastowym.
Omawiany zwrot mógł powstać w wyniku zmieszania tych i podobnych konstrukcji.
Doprawdy, jako klient lub petent musiałbym zapytać wprost: Kiedy?, gdyby wysłano mi następujące informacje: „Rury sprowadzamy ze składu w Niemczech w terminie 10–14 dni lub z magazynów naszych dystrybutorów w terminie odwrotnym” albo „Termin załatwienia sprawy: w terminie odwrotnym, jednak nie później niż w ciągu siedmiu dni od daty złożenia zawiadomienia lub zaświadczenia”.
Reasumując: bezsensowne, niezrozumiałe, zbędne.
Kreślę się z poważaniem.
Artur Czesak, IJP PAN, Kraków
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!