zawija?

 
zawija?
24.10.2007
Chciałabym się dowiedzieć, jak prawidłowo wstawić znaki interpunkcyjne do poniższego zdania i czy istnieje kilka możliwości (jeśli tak, to jakie?). A także czy istnieje wyraz zawii lub zawiji (zastosowany w poniższym zdaniu) w znaczenie słowa 'zawieja': „Przy takiej zawii nie sposób zresztą na co dzień znaleźć miejsce gdzie by można po trochu odpocząć”.
Zdanie to wydaje mi się sztuczne, bo łączy słowo w fonetycznej formie gwarowej ze słowami i konstrukcjami właściwymi polszczyźnie oficjalnej, a nawet trochę kancelaryjnej. Wątpliwe jest również miejsce – lepiej byłoby miejsca, choć na co dzień rozbija ciąg składniowy i myślowy i trochę nas myli. Zawieja musiałaby trwać kilka tygodni, żeby sformułowanie „przy takiej zawii […] na co dzień…” miało sens. Również „po trochu odpocząć” jest nietypowe, a może i nieakceptowalne. Po trochu można coś zjadać, ale odpocząć można trochę, nieco. Przecinek w tym nieładnym zdaniu powinien być tylko jeden – przed gdzie.
Zawieja jako zawija może być wymawiana w gwarach południowomazowieckich, choć nie mam w tej sprawie pewności. Bardziej typowa dla polskich systemów gwarowych jest záwiéja, którą bez używania specjalnych znaków moglibyśmy zapisać jako zowiyja lub zowija. Nadmieńmy, że np. w gwarze podhalańskiej są też zupełnie inne wyrazy oznaczające śnieżną zawieruchę, na przykład fujawica, dujawica czy dujba.
Zawieję odmieniamy i piszemy jak aleję, a zawiję, jak żmiję czy rakiję, to znaczy według obecnych reguł w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku liczby pojedynczej napiszemy (napisalibyśmy) zawii, a nie zawiji.
Dodajmy jako ciekawostkę, że w języku polskim notowany jest też pochodzący z języka arabskiego wyraz zawija, który oznacza 'budynek lub zespół budynków będący siedzibą muzułmańskiego bractwa religijnego, zwłaszcza bractwa sufich; tekke' (WSWO PWN). Odmiana i pisownia jak wyżej, z tym że w dopełniaczu liczby mnogiej słownik podaje dwie możliwości: zawij lub zawii.
Artur Czesak, IJP PAN, Kraków
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!