stylizacja

stylizacja
10.05.2007
Na é ścieśnione można trafić w poezji i dzięki Poradni wiadomo, jak to czytać. Problem jest w drugą stronę: wierszoklecie pasuje użyć do rymu dajmy na to umiéra albo miéści. Gdyby to było nabłędniéj czy podrzędnéj – odgapia z poradni PWN. Ale umiéra? miéści? owiéczka? dyskiétce? Czy można sobie tak zawsze „zastylizować’’, czy przeciwnie – są jakieś granice przyzwoitości? Jeśli są, to skąd brać o nich wiedzę?
Zakres występowania samogłosek pochylonych nawet w języku staropolskim i dialektach nie był nieograniczony, były one bowiem kontynuantami dawnych samogłosek długich. Z tego też względu nie mogły występować w pozycji, którą dawniej, przed zanikiem iloczasu, zajmowała samogłoska krótka. Jeżeli współcześnie decydujemy się na zabieg stylizacyjny (w celach archaizacyjnych, a najczęściej żartobliwych) poprzez wprowadzenie którejś z samogłosek ścieśnionych, winniśmy pamiętać, że ich dystrybucją rządziły pewne zasady. Na przykład w podanych w pytaniu wyrażeniach (poza oczywiście nabłędniéj i podrzędnéj) żadne nie spełnia formalnych wymogów ku temu, aby w oznaczonych miejscach w normalnych warunkach mogła pojawić się samogłoska ścieśniona.
Oczywiście, można wysunąć argument, że autor takich form nie musi sugerować się zasadami wynikającym z historii języka. Nie istnieją bowiem żadne regulacje poprawnościowe odnośnie do granicy zabiegów stylizacyjnych, mogą one być objęte m.in. licentia poetica. Rządzą nimi jednak koherencja intencjonalna, poczucie zdrowego rozsądku i smaku.
Piotr Sobotka, Uniwersytet Warszawski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

ZAGŁOSUJ NA MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021!

To już ostatnia prosta! Rozwijana lista poniżej zawiera finałową dwudziestkę. Zapoznaj się z ich znaczeniem i zagłosuj na zwycięskie słowo!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

Zakamarki młodej polszczyzny.

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. G. Daimlera 2. Dane mogą być udostępniane na rzecz PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o. o. oraz ePWN sp. z o.o. w celu ułatwienia Użytkownikowi założenia konta w serwisie tych spółek. Więcej informacji o zasadach przetwarzania danych, w tym przysługujących prawach, znajdziesz w Polityce Prywatności.
Wyślij

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021"!