trochę – ciąg dalszy
Dzień dobry,
właśnie przeczytałem wyjaśnienie dotyczące użycia trochę w zdaniu: Znam trochę polski (nie: trochę polskiego). W wyjaśnieniu podano, że trochę odnosi się do czasownika znam, a nie do polski.
Mam pytanie dotyczące poprawności dwóch zdań:
Znam także trochę polskiego.
Znam dużo niemieckiego i trochę polskiego.
Mam także pytanie o poprawność zdania: Znam trochę polskiego. Czy zawsze jest ono niepoprawne?
Pozdrawiam i dziękuję za odpowiedź
Wyraz trochę występuje we współczesnej polszczyźnie zasadniczo w dwóch funkcjach – liczebnika (zaimka liczebnego nieokreślonego) oraz przysłówka.
W tej pierwszej funkcji komunikuje o niedużej ilości rzeczy lub osób bądź o niewielkim stopniu natężenia cechy lub stanu. Wymaga określeń rzeczownikowych w dopełniaczu, a w wypadku rzeczowników policzalnych – dopełniacza liczby mnogiej, por. np. trochę chleba, czasu, kiełbasy, majeranku, odpoczynku, ostrożności, pieniędzy, szmalu, żywności; trochę ludzi, fachowców, informacji. Jako liczebnik trochę nie może się łączyć z przymiotnikiem polski, używanym w funkcji rzeczownikowej w znaczeniu ‘język polski’. Polski nie jest bowiem ani rzeczą, ani osobą, ani cechą (por. trochę ostrożność), ani również stanem (por. trochę odpoczynku).
Jako przysłówek trochę jest – jak wszystkie wyrazy będące tą częścią mowy – przede wszystkim modyfikatorem czasownika, przymiotnika (ale nie tego w funkcji rzeczownika) lub innego przysłówka. W zdaniu pełni funkcję okolicznika, por. np.
- Martwiła go (w jakim stopniu?) trochę choroba matki.
- Zmęczył się (w jakim stopniu?) trochę zbyt szybkim mówieniem.
- Od miesiąca ma (w jakim stopniu?) trochę lepszą pracę.
- Naprawdę wyglądało to (w jakim stopniu?) trochę inaczej.
W przywołanych w pytaniu zdaniach o znajomości języków trochę jest – jako okolicznik – określeniem czasownika znać (w jakim stopniu? – trochę), bez względu na szyk poszczególnych członów zdania (mamy bowiem w polszczyźnie szyk swobodny), por.
- Polski trochę znam.
- Polski znam trochę.
- Trochę polski znam.
- Trochę znam polski.
- Znam polski trochę.
- Znam trochę polski.
A zatem wszystkie wypowiedzenia z nazwami języków w dopełniaczu są niepoprawne. W zdaniach tych trochę jest modyfikatorem czasownika znać, który z kolei wymaga dopełnienia w bierniku, por. znać (co?) polski, niemiecki, angielski (w jakim stopniu?) trochę.