O poradni

Witamy Państwa w internetowej poradni językowej Wydawnictwa Naukowego PWN. Poradnię prowadzi Mirosław Bańko, profesor na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Pomagają mu eksperci - znani polscy językoznawcy, m.in. prof. Małgorzata Marcjanik, prof. Jerzy Bralczyk oraz dr Jan Grzenia.

Odpowiadamy na Państwa pytania dotyczące spraw językowych, a zwłaszcza poprawności i użycia języka. Najciekawsze pytania i odpowiedzi publikujemy.

Zachęcamy Państwa do lektury opublikowanych pytań i odpowiedzi oraz do dzielenia się z nami swoimi wątpliwościami językowymi.

Uwaga:

  • nie odrabiamy lekcji, nie rozwiązujemy zadań studenckich ani szkolnych
  • nie piszemy wypracowań, prac semestralnych, rocznych itp.
  • nie sporządzamy bibliografii
  • nie odpowiadamy na pytania zadane w konkursach, teleturniejach itp. i nie oceniamy poprawności odpowiedzi na takie pytania
  • nie wypowiadamy się (na razie) na temat pochodzenia poszczególnych nazwisk

Najnowsze porady

  • Remarque – Remargue'a – Remarkiem
    1.03.2015
    Szanowni Państwo,
    jak powinna wyglądać pisownia nazwiska pisarza Ericha Marii Remarque'a w narzędniku? Remarquiem? Remarqiem? A może jedyny poprawny wariant to Remarkiem?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Remarkiem. Tak w słowniku PWN, gdzie w haśle podano odsyłacze do odpowiednich reguł.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • przecinek a
    1.03.2015
    Szanowni Państwo,
    czy w następującym cytacie przed powinien wystąpić przecinek? Według mnie tak, ale usłyszałem odmienne opinie: „Na wersje dla Androida twórcy kazali czekać aż do grudnia 2014...”.
    W podanym zdaniu nie jest spójnikiem i nie łączy zdań składowych (inaczej niż w przykładzie: „Czekali i czekali, aż się doczekali”). Dlatego przecinek byłby w Pana zdaniu niepożądany.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • drapichrust
    28.02.2015
    Szanowni Państwo,
    jestem ciekaw etymologii wyrazu drapichrust. W poradzie http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/urwipolec;12833.html pojawia się wzmianka na ten temat, tylko nie wiem, co by miało znaczyć, że ktoś „drapał chrust”. Czy chodzi o to, że go podbierał?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Drapichrust, nieobecny w słowniku Lindego, występuje w słowniku wileńskim (1861) z definicją: „tchórz uciekający w krzaki” i „włóczęga, hultaj, rozbójnik”. Tamże chrust to „pręcie, wiklina, gąszcz” z godnym uwagi przykładem: „A my w chrust; a nasi w chrust”, zapewne przejętym z jakiegoś utworu literackiego lub pamiętnika. Drapnąć zaś to m.in. „umknąć, uciec”. W tym kontekście drapichrust jawi się nie jako 'ktoś, kto zabiera komuś chrust”, ale jako 'ktoś, kto ucieka w krzaki'.
    Za Pana domysłem przemawia jednak struktura analogicznych złożeń, w których drugi człon odnosi się do obiektu czynności oznaczanej pierwszym członem, a nie do miejsca jej wykonywania, por. wyrwidąb 'ktoś, kto może wyrwać dąb', włóczykij 'ktoś, kto włóczy kij', gasiświeczka 'ktoś, kto gasi świeczkę', paliwoda 'ktoś, kto pali wodę'. Być może kwerenda we wcześniejszych słownikach i w bibliotekach cyfrowych pomogłaby wybrać jedną z tych hipotez.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • skalp
    27.02.2015
    Dzień dobry,
    razi mnie używanie na portalach kosmetycznych słowa skalp do określenia skóry głowy. Na przykład zdanie „Nie polecam tego zabiegu, jeśli macie wrażliwy skalp” brzmi nieco makabrycznie. Czy słowo skalp rozszerzyło swoje znaczenie także na żywą skórę głowy?
    Takie użycie słowa skalp jest prawdopodobnie bezmyślnym tłumaczeniem z angielskiego, gdzie scalp oznacza skórę głowy. Być może jednowyrazowa nazwa o tym znaczeniu by się polszczyźnie przydała, ale zgadzam się z Panią, że skalp – ze względu na inne, utrwalone znaczenie – nie jest dobrym kandydatem.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • Napisaliśmy list, wysłali i czekali
    27.02.2015
    Szanowni Państwo,
    bardzo proszę o rozstrzygnięcie, czy zdania typu „Pojechaliśmy i kupili owoce”, „Napisaliśmy list, wysłali i czekali na odpowiedź”, „Szukałabym słowa i szukała, zanimbym odpowiedziała” są poprawne.
    Łączę pozdrowienia
    Julia
    Są poprawne. W Wykładach z polskiej fleksji (2002, s. 47) cytuję przykład z polskiego przekładu powieści Hrabala: „Patrzyliśmy sobie chwilę w oczy, a później kiwali głowami”. Dziś można by znaleźć więcej takich zdań, korzystając z wyszukiwarki Poliqarp w NKJP.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski