O poradni

Witamy Państwa w internetowej poradni językowej Wydawnictwa Naukowego PWN. Poradnię prowadzi Mirosław Bańko, profesor na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Pomagają mu eksperci - znani polscy językoznawcy, m.in. prof. Małgorzata Marcjanik, prof. Jerzy Bralczyk oraz dr Jan Grzenia.

Odpowiadamy na Państwa pytania dotyczące spraw językowych, a zwłaszcza poprawności i użycia języka. Najciekawsze pytania i odpowiedzi publikujemy.

Zachęcamy Państwa do lektury opublikowanych pytań i odpowiedzi oraz do dzielenia się z nami swoimi wątpliwościami językowymi.

Uwaga:

  • nie odrabiamy lekcji, nie rozwiązujemy zadań studenckich ani szkolnych
  • nie piszemy wypracowań, prac semestralnych, rocznych itp.
  • nie sporządzamy bibliografii
  • nie odpowiadamy na pytania zadane w konkursach, teleturniejach itp. i nie oceniamy poprawności odpowiedzi na takie pytania
  • nie wypowiadamy się (na razie) na temat pochodzenia poszczególnych nazwisk

Najnowsze porady

  • taki, jak
    26.04.2015
    Czy w podanym zdaniu należałoby postawić przecinek przed słowem jak"?
    To było przerażające, takie jak mówiła Julia, choć niezupełnie.
    Między taki a jak można uczynić pauzę albo nie, ale zasady użycia przecinka zależą od budowy zdania, a ta każe postawić przecinek przed jak, gdyż od tego słowa zaczyna się zdanie podrzędne.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • w prawo czy zgodnie z ruchem wskazówek zegara?
    25.04.2015
    Kręcimy w prawo czy zgodnie z ruchem wskazówek zegara (i analogicznie w drugą stronę: w lewo/przeciwnie)? Od małego zawsze spotykałem się z tym krótszym określeniem. Dłuższą formę zauważyłem dopiero podczas nauki języka angielskiego, czyli clockwise i counterclockwise, które w tym języku jest zwięzłe, a na nasz rodzimy tłumaczy się niestety dość niezgrabnie. Ta druga forma wydaje się niewątpliwie poprawna, ale uciążliwa, więc pytanie na ile poprawne jest stosowanie formy pierwszej?
    Dzięki!
    To nie jest kwestia poprawności, tylko precyzji i skuteczności komunikatu. Jeśli skupić wzrok na górnej części koła (na godzinie 12), to zgodne z kierunkiem ruchu wskazówek zegara będzie obrócenie koła w prawo, ale jeśli skupić wzrok na dolnej części koła (na godzinie 6), to zgodne z kierunkiem ruchu wskazówek zegara będzie obrócenie koła w lewo. Zwykle percepcyjnie ważniejsza jest górna część tarczy zegara, gdzie godzina 12.00 spotyka się z godziną 0.00 (i z 24.00). Być może wynika to stąd, że gdy patrzymy na jakąś osobę, to kierujemy wzrok raczej na jej twarz niż na buty. Myślę więc, że kręcenie tarczą czy jakimś pokrętłem w prawo nie powinno budzić wątpliwości. Ale jeśli wymagana jest większa precyzja, to lepiej powiedzieć zgodnie z ruchem wskazówek zegara, mimo że jest to dłuższe i niewygodne.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • wyliczenie
    24.04.2015
    Szanowni Językoznawcy!
    Czy poniższe zdanie jest interpunkcyjnie poprawne?
    Dalsze losy autorów tego dzieła: pana A, pana B i pana C są nadzwyczaj ciekawe.
    Chodzi mi o konstrukcję: dwukropek, wyliczanie po nim i dalszy ciąg zdania. Nie mam wątpliwości, jeśli po wyliczaniu następuje kropka (jak powyżej), przecinek czy średnik. Ale jakoś tak dziwnie, gdy po prostu leci dalszy ciąg zdania (zwłaszcza gdy wyliczanie jest długie).
    Pozdrawiam
    Anna
    Chyba czegoś nie rozumiem. Pisze Pani: „jeśli po wyliczaniu następuje kropka (jak powyżej)”, ale przecież w Pani przykładzie po wyliczeniu nie ma kropki, jest dopiero na końcu przykładu. Poza tym wszystko w porządku, interpunkcja w przykładowym zdaniu jest poprawna.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • czasowniki mówienia
    24.04.2015
    Szanowna Poradnio,
    które niżej wymienione NIE SĄ czasownikami oznaczającymi mówienie?
    zająknął się; wyjęczał; przypomniał; zdenerwował się; rzucił; zaatakował; zaciął się; zaczął; powtórzył; dodał; pocieszał; zaproponował; przedstawił; wyrzucał (z siebie słowa); drążył (temat); przerwał; poinformował; tłumaczył; pociągnął (dyskusję); kontynuował; usprawiedliwił (ją); zmartwił się; zwrócił (mu uwagę); sprostował; użył (swego powiedzonka); poprawił (ją); skłamał; zrzędził; westchnął; jęknął
    Wszystkie wymienione wyrazy mogą oznaczać mówienie, ale niektóre nie muszą. Na przykład zdenerwować się można, nic nie mówiąc, podobnie rzucić (kijem), zaatakować (nożem), zaciąć się (o zamku), zacząć (pracować), powtórzyć (jakąś czynność), dodać (mąki), przerwać (sznurek), kontynuować (politykę ustępstw), zmartwić się, westchnąć, jęknąć.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  • aneksy a spis treści
    23.04.2015
    Szanowni Państwo!
    W aneksie zamieściłam sześć różnych materiałów oznaczonych jako: Aneks I, Aneks II... Czy w spisie treści i wykazie dołączonych materiałów powinnam zapisać: Wykaz aneksów, Aneksy, czy po prostu: Aneks?
    Z poważaniem
    Aleksandra Stolarczyk
    Najlepiej w spisie treści wyliczyć wszystkie aneksy i wskazać strony, na których się zaczynają. Jeśli jednak aneksów jest dużo, a nie zależy Pani, aby czytelnik szybko trafił do właściwej strony, to można w spisie treści umieścić jeden nagłówek Aneksy. W pytaniu mowa o sześciu aneksach, co moim zdaniem nie uzasadnia pominięcia poszczególnych aneksów w spisie treści. Proszę pamiętać, że każdy aneks powinien być opatrzony tytułem i że z tym tytułem powinien się znaleźć w spisie treści.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski