k.p.
  • Miękczący wpływ dawnych samogłosek

    16.01.2021
    16.01.2021

    W podręcznikach do gramatyki historycznej można znaleźć informację, że w języku polskim wskutek wokalizacji jerów przednich powstała samogłoska ‘e (zmiękczająca poprzedzającą spółgłoskę). Dlaczego więc z prasłowiańskich słów z jerem przednim w pozycji mocnej: *lьnъ, *lьvъ, *ocьtъ, *tьstь mamy współcześnie w polszczyźnie formy: len (zamiast lien), lew (zamiast liew), ocet (zamiast ociet), teść (zamiast cieść)? Pozdrawiam.

  • nabywać uprawnienia
    23.11.2006
    23.11.2006
    Szanowni Państwo,
    zwracam się z uprzejmą prośbą o wskazanie, które z poniższych zdań jest poprawne – chodzi o odmianę słowa uprawnienia: (1) „Od stycznia pracownicy nabywają uprawnień do przystąpienia do umowy”, (2) „Od stycznia pracownicy nabywają uprawnienia do przystąpienia do umowy”. Jeżeli powyższe zdania nie są poprawne, uprzejmie proszę o wskazanie prawidowej odmiany.
    Z poważaniem,
    Justyna Kalwat
  • na górze czy u góry?
    25.01.2005
    25.01.2005
    W moim środowisku w kontekście parter – schody – piętro funkcjonują oboczne wyrażenia: (jestem) na górze, u góry, do góry, na dole, u dołu; (idę) na górę, do góry, na dół, w dół. Które wyrażenie jest poprawne, które jest regionalizmem (jakim), a które po prostu nieprawidłowe?
    P.K.
  • oznaczenia literowe w indeksach dolnych
    13.09.2014
    13.09.2014
    Szanowni Państwo,
    czy w skrótach do wielkości fizycznych należy wstawiać na końcu kropki, np. Cśr (średnie ciepło) czy Cśr.? Analogicznie w innych tego rodzaju skrótach: mech (mechaniczny), podw (podwodny). Przeglądając literaturę, widzę, że w indeksie śr kropki się nie stawia. Czy mam tę zasadę przyjąć?
    Dziękuję za odpowiedź
    Pozdrawiam!
  • Perijovum?
    27.12.2016
    27.12.2016
    Czy istnieje poprawny polski odpowiednik słowa perijove (punkt orbity okołojowiszowej najbliższy od środka Jowisza?). Po czesku jest perijovum, tego samego słowa użyto w polskim tłumaczeniu „Lotu na Amalteę” Strugackich, ale nigdzie poza tym go nie spotkałem.

    Z wyrazami uszanowania
    P.K.
  • Pikowanie – w górę czy w dół?

    15.11.2020
    15.11.2020

    W dobie pandemii spotykamy każdego dnia informacje o pikowaniu zachorowań czy też pikach. W WSJP pikowanie (oprócz znaczeń krawieckiego i rolniczego) to gwałtowne nurkowanie samolotu. A pik to kolor w kartach. W języku rosyjskim pik to szczyt, najwyższy szczytem w ZSRR był Pik Komunizma (obecnie ta góra w Tadżykistanie nazywa się inaczej). Czy więc mamy do czynienia z pikowaniem zakażeń, czy ze wzrostami?

    Elżbieta S.

  • Pismo pochyłe i proste w zapisach matematycznych
    2.11.2016
    2.11.2016
    Szanowni Państwo,
    jak wiadomo, zmienne i wyrażenia matematyczne należy składać pismem pochyłym. A co z poszczególnymi liczbami zapisanymi cyfrowo? Np. n jest postaci 3k+2 i jest mniejsza od 2000. Zastanawiam się, czy 2000 także nie złożyć kursywą, żeby było konsekwentniej. A jak sprawa się ma z ułamkami dziesiętnymi? Tutaj tym bardziej prosi się kursywa.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik

  • Pisownia odpowiedzi do ćwiczeń
    13.04.2016
    13.04.2016
    Przytoczę ćwiczenie z drugiej klasy szkoły podstawowej: „Napisz w kolejności alfabetycznej litery, po których trzeba pisać rz”.
    Syn wymienił litery następująco:
    b, ch, d, g, j, k, p, t, w
    Pani nauczycielka pierwszą literę napisała z dużej litery B i na końcu dała kropkę. Oczywiście obniżyła ocenę. Jaka wersja jest poprawna?
  • Pochodzenie nazwy terenowej Prodnia.

    26.03.2021
    26.03.2021

    Spotkałem się z nazwą Prodnia , jest to nazwa ulicy w miejscowości Jarużyn koło Bydgoszczy. Prócz tego jest też określenie w przewodniku turystycznym „Spójrz w Oczy Jarużyna, poznaj tajemnice uroczyska Prodnia”. Mam pytanie, co właściwie określa ten wyraz.

    Z wyrazami szacunku

    Stefan Kantorski

  • Pochodzenie spójnika zanim.

    26.03.2021
    26.03.2021

    Szanowni Państwo,

    skąd wzięło się słowo zanim? Wydaje się, że jest to zbitek słów „za + on”. Jednak znaczenie przeczy tej intuicji: zanim oznacza przecież coś przed, a nie za, co ma odpowiednik np. w angielskim before czy włoskim prima. Bardzo proszę o wyjaśnienie etymologii tego słowa.

    Pozdrawiam, P.R.

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego