jaki

Wielki słownik ortograficzny PWN

jaki (zaimek); jacy
jaka (okrycie) jace, jakę; jak
Jak (marka samolotów) ndm
jak (samolot marki Jak; zwierzę) -ka, -kiem; -ki, -ków
jak (zaimek przysłowny; spójnik; partykuła) , , ,
Jacques (imię męskie) Ja•cques’a, z Jakiem, o Ja•cques’u
jako , ,
ki kiego: ki czort!
jak by (zaimek, np. Jak by to napisać? lub: Tak, jak by chciał. Jak by nie patrzeć, wychodzi na to samo. Jak by nie było, odwaliłeś kawał dobrej roboty.)
jak gdyby , ,
jak i (konstrukcja w porównaniu paralelnym): zeszyt, jak i książka
jak księżyc w peł•ni (pot. o pyzatej twarzy)
jak wyżej (skrót: jw.)
Ban Ki-moon Ban Ki-moona, o Ban Ki-moonie
jako że (ponieważ) , ,
jako że by (np. Nie zgodziłby się, jako że by musiał zostać po godzinach.)
ki czort a. ki czort!

Słownik języka polskiego PWN

jaki
1. «zaimek wprowadzający pytanie, np. Jakie książki najchętniej czytasz?»
2. «zaimek wprowadzający pytanie zależne, np. Nie wiem, jakie wina lubisz.»
3. «zaimek przyłączający do nadrzędnego rzeczownika zdanie rozwijające, które określa cechę charakteryzowanego obiektu, np. W mieście była powódź, jakiej nie pamiętało starsze pokolenie.»
4. «zaimek wprowadzający zdanie wykrzyknikowe i komunikujący, że stopień natężenia cechy, o której mowa w zdaniu, jest wysoki, np. Jaka duża ryba!»
5. pot. «zaimek nieokreślony, używany przed rzeczownikiem i odnoszący się do niego, np. Może zrobisz jaki obiad.»
6. pot. «zaimek dodawany do określenia liczby, ilości lub miary w przybliżeniu, np. Dostał za tę pracę jakie dwa tysiące.»
ki daw. «jaki, który»
jak I
1. «spójnik wprowadzający wyrażenie porównawcze, np. Rzucało łodzią jak łupiną orzecha.»
2. «spójnik przyłączający zdania lub ich części wtrącone, dopowiedziane, objaśniające, np. Jak widzę, dobrze ci się powodzi
3. «spójnik łączący równorzędne części zdania, zwykle w połączeniach: jak i, jak też, jak również, zarówno..., jak, np. Dręczyły go różne troski, jak i to, że nic nie wiedział o losie najbliższych.»
4. «spójnik wprowadzający zdania podrzędne określające czas, warunek, przyczynę, np. Pięć lat minęło, jak ojciec nie żyje.»
jak II «przyimek wprowadzający wyrażenie porównawcze, np. Nos miała jak kartofelek.»
jak III
1. «zaimek wprowadzający pytanie dotyczące różnych kwestii, np. Jak wybrnąć z tej sytuacji?»
2. «zaimek wprowadzający zdanie wykrzyknikowe lub pytajne, za pomocą którego mówiący wyraża swój stosunek do ludzi i ich zachowań, np. Jak pan śmiał!»
3. «zaimek wprowadzający zdanie komunikujące, iż dana cecha lub dane zdarzenie charakteryzują się bardzo dużym stopniem intensywności, np. Jak tu duszno!»
4. «zaimek wprowadzający pytanie zależne i przyłączający je do zdania nadrzędnego, które dotyczy zwykle stanu umysłu jakiejś osoby, np. Zastanawiał się, jak żyć.»
jak IV
1. «partykuła wraz ze słowem nie wprowadzająca zdanie, w którym nadawca zaczyna opowiadać o czyimś spontanicznym zachowaniu, np. Jak nie krzyknie, jak się nie wścieknie...»
2. «partykuła wraz ze słowem to wprowadzająca pytanie, za pomocą którego mówiący wyraża swoje zaskoczenie, np. Jak to, już czwarta?»
jak V «przysłówek wyrażający maksymalny stopień intensywności cechy lub zdarzenia, jaki jest możliwy w danej sytuacji, np. Ubierz się jak najcieplej.»
jak VI «rogaty ssak o potężnym ciele porośniętym długą, brunatnoczarną sierścią, żyjący w Tybecie»
jako że, jako iż «spójnik złożony wprowadzający zdanie, które wyjaśnia informację przedstawioną w drugim zdaniu składowym zdania złożonego, np. Ledwo trzymał się na nogach, jako że spędził całą noc w podróży.»
jako I
1. «przyimek wprowadzający określenie roli, jaką pełni jakaś osoba w danych okolicznościach, a także określenie stosunku tej osoby do innych osób, np. Jako gospodarz spotkania starał się być dla wszystkich życzliwy i miły.»
2. «przyimek wraz z przyłączanym rzeczownikiem wskazujący na okres życia osoby, o której mowa w zdaniu, np. Jako dziecko przebyła wszystkie choroby zakaźne.»
3. «przyimek wprowadzający określenie sposobu potraktowania lub oceny danego obiektu lub stanu rzeczy, np. Takie stany są określane jako depresyjne.»
4. «przyimek przyłączający liczebnik porządkowy, który wskazuje na kolejność charakteryzowanego zdarzenia względem innych, np. Sekretarz komisji przyszedł na zebranie jako pierwszy.»
jako II
1. «spójnik przyłączający określenie roli, jaką pełni jakaś osoba w danych okolicznościach, a także określenie stosunku tej osoby do innych osób, np. Zatrudniono ją jako sekretarkę dyrektora.»
2. «spójnik przyłączający rzeczownik, który wskazuje na okres życia osoby, o której mowa w zdaniu, np. Jako małolata wyproszono go z tej imprezy.»
3. «spójnik przyłączający określenie sposobu potraktowania lub oceny danego obiektu lub stanu rzeczy, np. Zaskarżyła decyzję wojewody jako krzywdzącą.»
4. «spójnik przyłączający liczebnik porządkowy, który wskazuje na kolejność charakteryzowanego zdarzenia względem innych, np. Jako trzeciemu na mecie przyznano mu brązowy medal.»
po jakiemu pot. «w jakim języku»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

ki

Zasady pisowni i interpunkcji

[363] 90.A.2. Wyrazy wprowadzające zdanie podrzędne
[381] 90.H.3. Porównania paralelne (o konstrukcji tak, jak; równie, jak; taki, jaki; tyle, co)
[367] 90.B.4. Imiesłów zakończony na -ąc, -łszy, -wszy
[326] 79.B. Uwagi szczegółowe do transkrypcji wyrazów białoruskich
[130] 20.31. Przymiotniki jakościowe utworzone od imion własnych
[150] 35. Pisownia zaimków złożonych typu ten sam, taki sam
[154] 39. Pisownia partykuł -że, -ż, -li, -ć
[133] 23. Pisownia zestawień typu lwia paszcza
[379] 90.H.1. Przed członem porównawczym wprowadzonym przez wyrazy: jak, jakby, jako (...)
[374] 90.E.3. Spójnik lub zaimek względny upodrzędniający powtórzony po spójniku łącznym lub rozłącznym
[240] 61.2. Imiona obce
[428] 96.5. Dwukropek i zapowiedzi w postaci: jednym słowem, słowem, innymi słowy, inaczej mówiąc itp.
[382] 90.H.4. Przed wyrazem jako (= w charakterze, w roli)
V. Pisownia łączna lub rozdzielna
[151] 36. Pisownia wyrazu jak
[365] 90.B.2. Połączenia przysłówków, zaimków lub wyrażeń przyimkowych ze spójnikami
[364] 90.B.1. Połączenia partykuł, spójników, przysłówków ze spójnikami
[380] 90.H.2. Przykładowe wyliczenia i wyszczególnienia wprowadzane przez wyraz jak
[238] 60.3. Imiona żyjących współcześnie osób narodowości innych niż polska
[388] 90.J.4. Krótkie wyrażenia mające formę zdań głównych
[386] 90.J.2. Wyrażenia typu: chyba, ewentualnie (...)
[412] 94.3. Pytajnik w zdaniach złożonych
98.B. Użycie cudzysłowu jako znaku cytowania
[155] 40. Pisownia spójnika że
[121] 20.22. Rzeczowniki utworzone od imion własnych, używane jako nazwy pospolite
[131] 20.32. Skrótowce używane w znaczeniu nazw pospolitych, a nie jako jednostkowe nazwy

Porady językowe

jaki i który
19.12.2014
Zaimki jaki i który. Czy są żelazne zasady ich stosowania? Moim zdaniem są konstrukcje, w których można użyć jednego lub drugiego i nie będzie to błędem. Może być inne znaczenie, ale chyba nie można mówić o błędzie. Proszę o odpowiedź i kilka TRUDNYCH przykładów. Tu kilka moich:
Nauczyli się go od rodziców i środowiska, w jakim dorastali.
Chwila, o jakiej nawet nie marzyłem, nadeszła.
Wybrała melodię, jaką matka bardzo lubiła.
To jest samochód, o którym marzę.
jaki – który
10.11.2009
Mam kłopot z następującymi zdaniami: „Nauczyli się go podświadomie, od rodziców i środowiska, w jakim dorastali”, „(...) wiara to pierwsza rzecz, jaka jest Ci potrzebna”, „Chcę, abyś mógł bez żadnego wysiłku uwieść każdą kobietę, jaką wybierzesz”. Czy powinno się w tych zdaniach zamienić jaki na który? Wiem, że jest ta zasada taki – jaki, ten – który, ale jak ją stosować, gdy pojawiają się dodatkowe przydawki (tak jak wyżej: pierwsza, każda)?
jaki i który
14.10.2012
Często widzę zdania z o jakim, o jakiej, w których przecinek czasem został postawiony, a innym razem nie. Jaki są zasady interpunkcji w tym przypadku? Czy postępujemy tak samo, jak w przypadku o którym, o której? Czy w zdaniu: „Chwila, o jakiej nawet nie marzyłem...” powinien być przecinek, czy nie?

Ciekawostki

Mówimy „Jaki pan, taki kram”, mając na myśli to, że nieporządek panujący w jakimś miejscu źle świadczy o osobie pracującej lub mieszkającej tam.
Mówimy „Jak się powiedziało A, to trzeba powiedzieć B”, mając na myśli to, że zaczętych spraw nie powinno się zostawiać w połowie, lecz należy prowadzić je dalej.
Mówimy „Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie”, mając na myśli to, że ludzie odwzajemniają zło, którego sami doznali.
Mówimy „Jak trwoga, to do Boga”, mając na myśli to, że ludzie dopiero w nieszczęściu zwracają się do Boga.
Mówimy „Zapomniał wół, jak cielęciem był”, mając na myśli kogoś, kto sam kiedyś popełniał błędy, za które teraz krytykuje innych.
Mówimy „Nie taki diabeł straszny (jak go malują)”, mając na myśli to, że rzeczywistość nie jest tak zła lub trudna, jak się wydaje.
Mówimy „Jak się człowiek śpieszy, to się diabeł cieszy”, mając na myśli to, że w chwilach pośpiechu pojawiają się nieoczekiwane trudności.
Mówimy „Jak ty komu, tak on tobie”, mając na myśli to, że ludzie postępują wobec nas tak, jak my wobec nich.
Mówimy „Jak spaść, to z wysokiego konia”, mając na myśli to, że warto podejmować ryzyko wtedy, gdy można dużo zyskać.
Mówimy „Tak krawiec kraje, jak mu materii staje”, mając na myśli to, że w swoich działaniach jesteśmy ograniczeni warunkami, w jakich się one odbywają.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... pośladki, w oddzielającą je najpierw ciemną, potem czerwonawą linię. Obserwowałem, jak kobieta się zamyka, już uspokojona, oderwana od krótkiego szału, tak...
  • ... jego pozycji. Polaka weźmiemy dopiero, gdy nasz piłkarz odejdzie.
    O
    jaką pozycję chodzi?
    - (śmiech) Bramkarza.
    Czyli chce pan Jerzego Dudka?
    - Sytuacja...
  • ... jeśli nie jest pewny charakteru tych dolegliwości, albo określa je jako "nerwicowe" i daje nam jakiś środek uspokajający, zmniejszający niepokój.
    Jakie...

Encyklopedia PWN

marka samolotów skonstruowanych w biurze konstrukcyjnym A. Jakowlewa;
jaka, iacca, jaczka:
wojsk.:
Jaka, Bajaka,
lud afryk. mieszkający w południowo-zachodniej części Demokr. Rep. Konga i w Angoli;
jak, Bos grunniens,
ssak z rzędu parzystokopytnych, z rodziny krętorogich; w stanie dzikim występuje w Tybecie, udomowiony w środkowej Azji;
w. w zachodnich Węgrzech, w komitacie Vas, na południowy zachód od Szombathely.

Synonimy

jaki (pytajne)
jaki (emocjonalne)
jaki (nieokreślone) pot.
jaki (kilometr) pot.
byle jaki (zły)
byle jaki (obojętnie jaki)
jaki by nie (był) pot.
jak (porównawcze)
jak (zakresowe) pot.
jak (czasowe)
jak (warunkowe)
jak (odkąd) pot.
jak (wnioskujące) pot.
jak (w jaki sposób)
byle jak (zrobić coś)
byle jak (czuć się)
jak by nie (postąpił) pot.
jak cię mogę (przysłówek) pot.
jak cię mogę (przymiotnik) pot.
jak długo (względne)
jak długo (pytajne)
jak leci (kupować, czytać) pot.
jak leci (powitanie) pot.
jak najbardziej (przysłówek)
jak popadnie (w dowolny sposób) pot.
jak popadnie (w dowolnej kolejności) pot.
jak się patrzy (przymiotnik) pot.
jak się patrzy (przysłówek) pot.
jak świnia (pijany) pot.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego