z

Ciekawostki

Mówimy „Z dużej (wielkiej) chmury mały deszcz”, jeśli jakieś wydarzenie nie spowodowało tak poważnych konsekwencji, jakich się spodziewaliśmy.
Kamień z serca
Czyli: ulga; reakcja na pozbycie się ciężkiego kłopotu. Kiedy spadnie kamień z serca, czy to sami go zrzuciliśmy, czy też ktoś nam go zdjął, czujemy się lekko.
Kawał z brodą
Czyli: stary, znany wszystkim żart, dowcip. Dowcip, jeśli ma być dobry, powinien być świeży, nawet zaskakujący.
Mówimy „Jak spaść, to z wysokiego konia”, mając na myśli to, że warto podejmować ryzyko wtedy, gdy można dużo zyskać.
Pójść z torbami
Czyli: stać się żebrakiem, nędzarzem. Mamy tu dwie strony ubóstwa. Pierwsza to musieć opuścić swój dom, pójść gdzieś, nie wiadomo dokąd. Druga to chodzić z torbami, w których ma się cały dobytek.
Mówimy „Z prochu jesteś (powstałeś) i w proch się obrócisz”, mając na myśli to, że każdy człowiek kiedyś umrze. Wyrażenie książkowe.
Przelewać z pustego w próżne
Czyli: mówić niepotrzebnie, niekonstruktywnie, powtarzając się. Z próżnego i Salomon, mimo swej mądrości, nalać nie potrafił. Z pustego nawet do pełnego nalać nie można. Inna rzecz, że akurat przelewanie czegokolwiek do próżnego naczynia (czy w próżne naczynie) nie jest bezsensowne.
Mówimy „Kto z kim przestaje, takim się staje”, mając na myśli kogoś, kto przebywając długo w towarzystwie jakiejś osoby lub grupy osób, upodobnił się do nich psychicznie, przejął ich poglądy, zwyczaje itp.
Mówimy „Przykład idzie z góry”, mając na myśli to, że ludzie w swoim nagannym postępowaniu naśladują tych, którzy stoją od nich wyżej w hierarchii.
Mówimy „Z pustego i Salomon nie naleje”, mając na myśli to, że są sytuacje tak trudne, iż nawet najmądrzejsza osoba nic nie poradzi.
Mówimy „Wyszło szydło z worka”, jeśli wydało się coś wstydliwego. Długotrwałe kariery są często podejrzane. Po latach wychodzi szydło z worka.
Zbić kogoś z tropu
Czyli: speszyć kogoś, pozbawić pewności siebie. Kiedy jesteśmy na tropie, czujemy się pewnie. Zaraz czegoś lub kogoś dopadniemy.
Zmieszać kogoś z błotem
Czyli: naubliżać komuś. Błoto to niemiła substancja, choć bierze się ze szlachetnych składników: wody i ziemi. Uchodzi za coś nie tylko brudnego, ale i brudzącego.
Z pozycji siły
Czyli: wykorzystując przewagę. Z pozycji siły można rozmawiać i domagać się czegoś, gdy się jest dominującym, ma się władzę. To nie jest działanie siłą ani nawet na siłę, choć na siłę można by to do takich działań porównać.

Synonimy

z (osób lub rzeczy wybrana)
z (bólu syknąć)
z (kimś, czymś razem)
z (niemiecka ubrany)
z (tydzień, miesiąc)
manna z nieba (cudowne okoliczności)
nie z tej ziemi (mało wiarygodny)
nie z tej ziemi (wysiłek)

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego