słownictwo

  • Lżyć, powaga, zniewaga
    20.03.2016
    20.03.2016
    Podczas rozmów politycznych i prawnych dotyczących zniewagi zacząłem się zastanawiać nad poprawnością językową – słowa zelżyć i powaga odnoszą się do sił grawitacyjnych.
    Czy można mówić, że ważny urząd zelżył się, gdy łamie umowę społeczną?
    Czy znieważamy, mówiąc, że utracił powagę?
  • Radny opozycyjny
    18.03.2016
    18.03.2016
    Szanowna Poradnio
    Czy zwrot radni opozycyjni jest zarezerwowany tylko dla prasy komercyjnej i prywatnej? Jako rzecznik prasowy zamieszczający informacje na stronie urzędowej spotkałem się z zarzutem radnego opozycyjnego, który uważa, że powyższy zwrot nie licuje z powagą oficjalnego tekstu i medium, jakim jest strona internetowa. Osobiście takie stanowisko uważam za hipokryzję językową, bowiem ww. zwrot i jego synonimy używane są powszechnie we wszystkich mediach. Proszę o opinię.

    Ryszard
  • Ekoburaki, wegaciasta
    18.03.2016
    18.03.2016
    Szanowni Państwo,
    intryguje mnie pisownia zapożyczonych określeń eko i wega z rzeczownikami. Czy należy stosować zasadę obowiązującą w przypadku słów mini i midi, czyli opisywać ekoburaki i wegaciasta?

    Z poważaniem
    Czytelnik
  • Sześciolatka – szkoła 6-letnia
    18.03.2016
    18.03.2016
    Czy poprawne jest nazwanie obecnej 6-letniej szkoły podstawowej terminem sześciolatka? W Uniwersalnym słowniku języka polskiego mamy terminy: ośmiolatka i siedmiolatka na wcześniejsze wersje podstawówki, także dziesięciolatka na szkołę, w której nauka trwa 10 lat, ale nie znalazłem w żadnym dostępnym mi słowniku sześciolatki w tym znaczeniu.
  • Obarczony błędem
    2.03.2016
    2.03.2016
    Szanowna Redakcjo,
    w NSPP przy haśle obarczyć mamy: „Poprawnie używane tylko z rzeczownikami oznaczającymi osoby. Niepoprawnie z rzeczownikami oznaczającymi pojęcia abstrakcyjne. Np. Projekty ustaw były obarczone wadami, poprawnie: miały liczne wady. Wyniki badań mogą być obarczone błędami, poprawnie: mogą zawierać błędy. Pojęcia obarczone znaczeniem pejoratywnym, poprawnie: mające znaczenie pejoratywne”.
    Czy na pewno obarczony błędem to poprawne sformułowanie?
    Pozdrawiam
    A.K.
  • Sfiskalizowany
    29.02.2016
    29.02.2016
    Proszę o opinię na temat poprawności wyrażenia sfiskalizowana. Wiele dokumentów pochodzących z Urzędu Skarbowego ma tak zastosowaną formę słowa fiskalizacja. Czy jest ona poprawna? Co z wyrażeniem zafiskalizowana?
    Pozdrawiam
    Daniel
  • Łączliwość słowa pytanie
    24.02.2016
    24.02.2016
    Droga Redakcjo,
    czy coś może budzić pytania ? Na przykład w zdaniu: Poświęcenie się Adama budzi pytanie: czy na pewno był świadomy tego, co robi?.

    Dziękuję.
    Katarzyna C.
  • Śpieszyć się czy spieszyć się?
    19.02.2016
    19.02.2016
    Pisząc opowiadanie, zastanowiłem się czy powinno się mówić (i pisać) spieszyć czy śpieszyć?
    Pytam właściwie z ciekawości, bo chyba obie formy są poprawne. Ale która jest tak naprawdę poprawna?

    Z góry dziękuję za odpowiedź,
    Tymon Polesek
  • Niepoliczalne dowody i rozstrzygnięcia Rady Języka Polskiego
    16.02.2016
    16.02.2016
    Szanowna Pani Profesor,
    czy aby na pewno istnieje możliwość, w której dowody będą niepoliczalne? Wydaje mi się, że czym by te dowody nie były, zawsze je policzymy. Co do rozstrzygnięć liczba ilość to słyszałem, że RJP orzekła niedawno, że to rozróżnienie jest zbyteczne. Czy to prawda?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Obselitofobia
    9.02.2016
    9.02.2016
    Słowa kończące się na -fobia zwykle mają początek z greki albo łaciny i wszystkie (arachno-, neo-, helio-, piro- itd.) dają się łatwo zidentyfikować, wyjaśnić i odnaleźć w szeregu innych wyrazów obcych.
    A co oznacza i skąd się wzięła cząstka obselito-, obecna w słowie obselitofobia rejestrowanym przez Obserwatorium Językowe UW ?
  • Offowa energia
    9.02.2016
    9.02.2016
    zanowni Państwo,
    w notatce prasowej zetknąłem się ze sformułowaniem zrobiony z offową energią dokument. Co właściwie miałoby to znaczyć? Że ów film dokumentalny został zrealizowany z energią właściwą nurtowi offowemu?
    Nie wiem, jak dla Państwa, ale dla mnie to mało zręczna wypowiedź. Tak jakby ktoś chciał koniecznie sięgnąć po atrakcyjne słowo, nie zastanowiwszy się, czy ma to sens.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Kogo uważasz?
    2.02.2016
    2.02.2016
    Szanowna Poradnio,
    bardzo proszę o wyjaśnienie znaczenia archaicznego (?) użycia czasownika uważać (np. w zwrocie Kogo uważasz?). Czy jest to rusycyzm?
    Łączę pozdrowienia
    D.
  • Kotlet sojowy, tatar wegetariański
    31.01.2016
    31.01.2016
    Często spotykam się z krytyką nazw takich jak kotlet sojowy, pasztet z soczewicy, tatar wegański itd. – a więc nazw potraw wegetariańskich, które odwołują się do ich mięsnych odpowiedników czy pierwowzorów. Zazwyczaj jest to umotywowane tym, że są one niezgodne ze zwyczajowymi definicjami wyrazów, które zawierają, a więc rzekomo niepoprawne. Czy moglibyście Państwo się do tego odnieść?
    Z poważaniem
    Czytelnik
  • Podły
    31.01.2016
    31.01.2016
    Interesuje mnie pochodzenie i prawidłowe, pierwotne znaczenie słowa podły. Dziś wydaje się być w użyciu jako synonim zły, wredny, bez współczucia. Często jednak mówi się o podłym (zepsutym) jedzeniu czy upodleniu jako ‘pozbawieniu godności’.
    Znaczenia synonimów są więc generalnie negatywne, jednak różnią się w dokładniejszym znaczeniu.
    Proszę o odpowiedź i pozdrawiam.
  • Niespecyficzny
    31.01.2016
    31.01.2016
    Jak można zdefiniować przymiotnik: niespecyficzny, zwłaszcza jako określenie używane przez medyków? Przykłady: niespecyficzny ból w klatce piersiowej, niespecyficzny guzek itp.
  • Osoba odpowiedzialna za kontakty
    31.01.2016
    31.01.2016
    Kłaniam się!
    Jakie jest w języku polskim najbardziej adekwatne określenia stanowiska, które można określić mianem łącznika (w ogólnym znaczeniu, a nie wyłącznie żołnierskim czy piłkarskim), w pewien sposób harmonizującego działalność dwóch urzędów, instytucji, biur? Przykładowo: łącznik samorządu z biblioteką, łącznik (fundacji) z ministerstwem itd.
  • Patriarchatpatriarcha; matriarchat – …?
    30.01.2016
    30.01.2016
    Jak nazywa się głowę rodziny, jeśli jest kobietą? Reżim to matriarchat, ale osoba? Matriarcha? (skoro w patriarchacie jest patriarcha). Jeśli takie słowo nie istnieje, to jak określić kobietę, która sprawuje w rodzinie rządy autorytarne?
    Pozdrawiam serdecznie
    Dorota
  • Przesyłka pobraniowa
    30.01.2016
    30.01.2016
    Czy forma przesyłka pobraniowa, używana także przez Pocztę Polską, jest poprawna? Czy też można tylko mówić o przesyłce za pobraniem?
    Pozdrawiam
    Marcin
  • Cena – tylko niższa lub wyższa
    30.01.2016
    30.01.2016
    Czy cena może być mniejsza?
    Ostatnio w pewnej notatce prasowej (gdyż nazwanie tego artykułem byłoby nadużyciem) przeczytałam:
    Im większa grupa, tym mniejsza cena
    i od razu pomyślałam, że cena przecież może być niska (niższa/najniższa ), a nie mała (mniejsza/najmniejsza).
    Będę wdzięczna za potwierdzenie.
    Pozdrawiam
  • Beka, współkoordynowanie
    24.01.2016
    24.01.2016
    Ad vocem do beki – czy to nie jest po prostu skojarzenie z odgłosem ironicznego śmiechu, albo z tym, że ze śmiechu można się popłakać, pobeczeć?

    Ad vocem do współkoordynowania – czy to nie jest pleonazm posiadający dwa morfemy (polski i łaciński) o tej samej funkcji?

    Z poważaniem
    Łukasz
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego