wszystkie

 
Można tu znaleźć wszystko cokolwiek dotyczy języka i interesuje Państwa. Od pisowni, odmiany, przez znaczenia, składnię, czy frazeologię, po pochodzenie i pragmatykę.
  • Co go obudziło i otrzeźwiło, czyli o zgodzie podmiotu z orzeczeniem
    23.09.2019
    Dzień dobry,
    ktoś został obudzony przez dwa niezależne bodźce. Czy poprawne będzie zdanie: Obudził go szelest unoszonej pościeli i uczucie... czy też Obudziły go szelest unoszonej pościeli i uczucie... Analogicznie: Do końca otrzeźwił go dopiero panujący na zewnątrz mróz i świadomość późnej pory czy Do końca otrzeźwiły go dopiero panujący na zewnątrz mróz i świadomość późnej pory.

    Z góry dziękuję za pomoc
  • Forma żeńska od choreg
    23.09.2019
    Problem dotyczy starożytności, ale dyskutowany jest mocno w ostatnich dziesięcioleciach... SJP zna termin choreg – ja muszę użyć żeńskiej formy. Per analogiam: biologbiolożka, ale strategstrateżka już nie znalazłem. Czy użycie formy choreżka bez przypisu w tekście jest uzasadnione, bo dociekliwy czytelnik i tak wpadnie na właściwy trop i ewent. poszuka w słowniku chorega?
  • Nazwisko Saint-Dizier
    23.09.2019
    Mam dylematy dotyczące zapisu francuskiego nazwiska Saint-Dizier w przypadkach zależnych. Mam do dyspozycji kilka wariantów:
    Saint-Diziera
    Sainta-Diziera
    Saint-Dizier’a
    Sainta-Dizier’a.

    Będę wdzięczna za pomoc w rozstrzygnięciu wątpliwości.
    Z poważaniem,
    Jolanta
  • Mural
    23.09.2019
    Dzień dobry,
    chciałem zapytać o odmianę słowa mural. W dopełniaczu powinno być murala czy muralu? Chodzi przykładowo o sformułowanie odsłonięcie murala(u).

    Pozdrawiam,
    Michał Kaczor
  • Przewodniczący czy przewodnicząca?
    23.09.2019
    Czy kiedy piszemy (ogólnie) o stanowiskach obsadzanych przez kobiety, używamy formy żeńskiej? Chodzi mi o zdania w stylu: Na przewodniczącego/przewodniczącą (?) wybrano Annę Kowalską. Chcę dostosować się do zalecenia o używaniu form żeńskich (bo w nie wierzę), ale to nadal forma męska jest neutralna, a podczas wyborów nie wiedziano jeszcze, kto zostanie wybrany. Innymi słowy, forma przewodniczącą byłaby chyba achronologicznym „spoilerem”?
  • 200 plusów a dzidowe samobójstwo
    20.09.2019
    Szanowni Państwo,
    spotkałem się ostatnio z taką sytuacją językową – na jednym z portali z memami użytkownik napisał tak: „Dobra, czas na zakład.. Jeżeli do końca dnia na moim profilu będzie 200 plusów! To popełnię dzidowe samobójstwo i skasuje profil...”( /jbzd.pl/. ). Po uzyskaniu 220 plusów o godz. 16 użytkownik stwierdził, że literalnie chodziło o 200 do końca dnia i że nie skasuje profilu. Jak to można językowo rozumieć. Ma rację?
  • Przyjaciel
    20.09.2019
    Szanowna Poradnio,
    które zdanie jest prawidłowe: Mam na półce 10 „Przyjaciół Wodzisławia” czy Mam na półce 10 „Przyjacieli Wodzisławia”? Chodzi tu o periodyk pt. „Przyjaciel Wodzisławia”.
  • Ubyć
    20.09.2019
    Jak poprawnie powiedzieć: W klasie ubyło dwie osoby czy W klasie ubyło dwóch osób?
    W tym przykładzie bardziej pasuje mi pierwsza wersja, czyli połączenie słowa ubyło z biernikiem. Ale przecież mówi się: Ubyło wody – tu łączy się z dopełniaczem.
    Jaka zasada tym rządzi?

    Będę wdzięczna za odpowiedź.
  • Dowciapkować
    20.09.2019
    Dzień dobry, chciałbym zapytać o słowo wymyślone przeze mnie, czyli dowciapkować. Użyłem go w kontekście: Jasiu, bardzo proszę dowciapkuj sobie na przerwie. Czy wyraz wymyślony przeze mnie może mieć zabarwienie pejoratywne, wulgarne? Bardzo proszę o odpowiedź, jest to dla mnie bardzo ważne.

    Z góry dziękuję
  • Ty nie napiszesz słów miłości
    20.09.2019
    Proszę o informację czy dopuszczalne jest następujące stwierdzenie w tekście piosenki: ty nie napiszesz słów miłości. Aby zdanie nie było wyrwane z kontekstu poniżej cała zwrotka
    Daj mi, daj mi ostatnią z szans
    „ty nie napiszesz słów miłości” a mnie tak żal
    daj mi, daj mi ostatni raz
    uwierzyć, że wróci jeszcze tamten czas

    Będę wdzięczny za pomoc

    Z poważaniem
    Andrzej Mordarski
  • Z twierdzenia 3.14 wynika, że… oraz Na rysunku 3.4 przedstawiono wyniki badań…
    19.09.2019
    W tekstach (m.in.) matematycznych w języku angielskim, gdy odnosimy się do jakiegoś użytego twierdzenia, czy gdy chcemy napisać, że coś znajduje się w konkretnym rozdziale, używamy dużych liter (np. „In Section 3...” czy „By Theorem 3.1...”). Czy podobnie należy używać wielkich liter w odniesieniu się do definicji, twierdzeń, rysunków, ... w języku polskim? Mianowicie czy powinno się napisać „Z twierdzenia 3.14...” czy jednak „Z Twierdzenia 3.1...”? „Na rysunku 3.4...” czy „Na Rysunku 3.4...”?
  • Czy odmieniać tybet, teba, czati, erpatre, tesem, tessarakonteres?
    19.09.2019
    Szanowni Państwo,
    czy odmiana słów lub jej brak w poniższym zdaniu jest prawidłowa?
    W pierwszej tebet (1) umieszczono mumię czati (2), a do następnej teba (1) włożono truchło erpatra (3), pięć zmumifikowanych tesem (4) oraz miniatury dwóch tessarakonteres (5).

    Z poważaniem
    Witold Milczarek
  • O pisowni sos tabasco / sos Tabasco
    19.09.2019
    Jestem niezmiernie wdzięczny za doskonały komentarz Poradni dotyczący zapisywania nazw z członami papryka, pieprz, sos, zupa, koktajl. Ekspert m.in. zaleca pisownię: sos Tabasco (od nazwy stanu Tabasco w Meksyku). Niemniej wyszukiwarka NKJP po wpisaniu hasła Tabasco podaje 50 akapitów pasujących do zapytania, z czego wszystkie zdania z sosem pisane są małą literą tabasco. Podobnie jest z pisownią podaną w KJ PWN. Będę zobowiązany za wyjaśnienie różnic.
    Z poważaniem
    Witold Milczarek
  • Jak wymawiać nazwisko Sidorowicz?
    19.09.2019
    Jak wymawia się nazwisko Sidorowicz? Si czy ś i dlaczego?
  • Przymiotnik od Andriej (Andrzej) Markow
    19.09.2019
    Szanowni Państwo,
    w matematyce pewną klasę procesów stochastycznych tworzą tzw. procesy Markowa (od Andrzeja Markowa). Chciałbym zapytać, jak należy skonstruować formę przymiotnikową tej nazwy, tj. czy powinniśmy mówić o procesach markowskich czy też markowowskich?
    Obie formy występują w literaturze matematycznej. Pierwsza jest chyba popularniejsza, choć w moim odczuciu to druga wydaje się poprawna (być może przez analogię do konstrukcji Newtonnewtonowski).

    Z pozdrowieniami,
    DJ
  • Współczesny polski alfabet
    18.09.2019
    Dzień dobry, mam pytanie – czy polski alfabet zawiera litery „q”, „X” i „V” ? Jaka jest oficjalna wykładnia w tym temacie na rok 2019?
    Pytam, bo mój syn (klasa 5 SP) otrzymał obniżoną ocenę z kartkówki z alfabetu, bo nie wymienił tych liter. Polonista, z tego co wiem, powołał się tu na normę szeregowania alfabetycznego PN-N-01223:1980. Czy jest ona obowiązująca w tym przypadku? Do klasy 4 syn był uczony, że są tylko 32 litery alfabetu bez „v”, „x” i „q”.

    Będę wdzięczna wyjaśnienie. Pozdrawiam.
  • Interpunkcja dopowiedzeń
    18.09.2019
    Chciałabym zapytać, czy w poniższym zdaniu przecinki mogą/nie powinny się znaleźć:
    Za to mężczyźni często po kilka razy w roku(,) przez kilka godzin(,) walczą z wymianą oleju i płynu hamulcowego.

    Dziękuję
    Marzena
  • Przecinek a wyrażenie imiesłowowe
    18.09.2019
    Szanowni Państwo,
    czy w zdaniu „Na drodze stał niebieski autobus, wypełniony do ostatniego miejsca” (przykład z „Kieszonkowego słowniczka ortograficznego” W. Pisarka ilustrujący zasadę: „Rozdziela się przecinkiem przydawkę stojącą po wyrazie, do którego się odnosi, a będącą jego dodatkowym, ubocznym określeniem”) przecinek jest potrzebny?
  • Wymowa łacińska tradycyjna a restytuowana
    18.09.2019
    Jak należy czytać po łacinie: w formie tradycyjnej czy restytuowanej (tzn. czytając każdą literę tak jak się pisze, przy czym c jak polskie [k] oraz v jak polskie [ł]?
  • Sławoj
    18.09.2019
    Szanowni Państwo,
    proszę o pomoc w rozstrzygnięciu zapisu imion i nazwiska (imienia i nazwisk?) gen. Felicjana Sławoja Składkowskiego. Słownik: Felicjan Sławoj-Składkowski (nazwisko podwójne – łącznik), encyklopedia: bez łącznika. Sprawdzałam źródła internetowe, znalazłam np. książkę Felicjana Sławoja Składkowskiego „Pęk kluczy” oraz zdjęcie tablicy pamiątkowej na domu urodzenia: Sławoj Felicjan Składkowski. Czy w SO jest błąd? Sławoj to chyba jednak imię?
    Z wyrazami szacunku
    Aleksandra Zoń
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego