słownictwo

 
  • Podniecać ogień 

    1.10.2020

    Szanowni Państwo,

    ostatnio będąc na mazurach z rodziną użyłem wyrażenia  podniecać ogień, mając na myśli że trzeba dorzucić drewna do ogniska żeby je podtrzymać. Rodzina była zaskoczona tą formą. 

    Czy takie wyrażenie istnieje  i czy poprawnie go użyłem?

    Z góry dziękuję za odpowiedź.

  • Preskryptywny czy preskrypcyjny?

    27.09.2020

    Jest takie pojęcie angielskie  prescriptive maintenance. Jak jest poprawniej w języku polskim:

    1) preskryptywne utrzymanie ruchu, czy też
    2) preskrypcyjne UR

    Pozdrawiam

    RN

  • Dwa lata starszy

    21.09.2020

    Dzień dobry,


    Przepraszam za wcześniejszy błąd. Czy istnieje w języku polskim określanie czasu rocznikowo, mówiąc 2 lata starszy myślę o liczbie roczników, nie tylko 24 miesiące, dwa lata temu w znaczeniu rocznikowym? Czy może tak być, a sytuacja definiuje o jakie znaczenie chodzi?


    Życzę zdrowia.

  • Jestestwo

    18.09.2020

    Szanowni Państwo!

    Czy we współczesnej (2018 rok) publikacji książkowej poprawne jest użycie w zdaniu: „Przekonaliśmy się, że musimy bezwarunkowo w głębi swego jestestwa przyznać, że...” – czegoś takiego, jak jestestwo? Czy może jest to stylizacja na jakąś staropolszczyznę?

    Z poważaniem – Garbowska

  • Co można świadczyć

    17.09.2020

    Szanowni Państwo,

    W ustawie z dnia 2 marca 2020 r. popularnie zw. tarczą antykryzysową w art. 15x ust. 2 pkt 7 mowa jest o świadczeniu czynności bankowych. Czy ten zwrot jest poprawny? Zwykle mówi się o świadczeniu usług bądź wykonywaniu czynności.

    W tej samej ustawie mówi się, że „… wynagrodzenie było wyższe niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS” (art. 15g ust. 7 i in.). Czy prezes może ogłosić wynagrodzenie czy raczej wysokość wynagrodzenia? Aneta

  • Nad czym się pochylamy?

    15.09.2020

    Szanowni Państwo!

    Jakaś dziwna maniera nastała, by zamiast zastanowić się lub rozważyć jakiś problem / temat / zagadnienie, ludzie się nad nim pochylająChciałbym pochylić się nad zagadnieniem kart graficznych. Co to jest? Po jakiemu? Po co? Dlaczego?

    Jaki jest stosunek profesjonalistów do tego dziwoląga?


    Z poważaniem - Dociekliwy

  • Eklezjalny

    14.09.2020

    Szanowni Państwo,

    proszę o rozwianie wątpliwości, na którą nie znalazłem satysfakcjonującej i jednoznacznej odpowiedzi w słownikach.

    Czy podobnie jak w języku włoskim słowo eklezjalny wskazuje na aspekt duchowości, nie przywołując konotacji prawnej, kanonicznej, hierarchicznej, które z kolei są ściśle związane z terminem kościelny? I czy tym samym można określić ludzi świeckich mianem jednostek pozaeklezjalnych?


    Z pozdrowieniami,

    Miłosz

  • Przezwa

    14.09.2020

    Jerzy Pluta w Nocie edytorskiej do „Dzieł wybranych” H. Worcella (Ossolineum, 1979) parokrotnie używa wyrazu przezwy (t.1, str. 645): „powieściowe przezwy zawierają cząstkę nazwisk autentycznych”, „żartobliwe przezwy otrzymali (...) dwaj znani pisarze”. Jakie brzmienie ma ten wyraz w M. l.poj. i czy w jakimś słowniku można go znaleźć?

  • Elewacja

    12.09.2020

    Czy  elewacja budynku jest pleonazmem?

  • W ciągu czy w przeciągu?

    8.09.2020

    Dzień dobry,

    czy forma  w przeciągu zamiast  w ciągu jest akceptowalna?

    Serdecznie pozdrawiam

    Agnieszka Gołąbek

  • Każdy pojedynczy głos

    2.09.2020

    To, że dziś mieszkamy i żyjemy w bezpiecznym kraju, również jest wynikiem decyzji wyborczych, każdego pojedynczego głosu (orędzie marszałek Witek). Każdy pojedynczy to chyba nie po polsku? To dosłowne tłumaczenie angielskiego every single. Oczywiście powyższe użycie tej kalki z angielskiego nie jest jednostkowe, pojawia się coraz częściej, a każdygłos w tym przypadku nigdy nie będzie podwójny czy wielokrotny i podkreślanie jego pojedynczości jest zbędne. Proszę o opinię.

  • Zabezpieczyć

    27.08.2020

    Zabezpieczenie – to słowo w znaczeniu zagwarantowania, zapewnienia wróciło do obiegu publicznego wraz z partią, która za cel stawia sobie zakończenie komunizmu w Polsce. A przecież zabezpieczyć środki finansowe czy zabezpieczyć dostawy respiratorów (nie w sensie konwojowania ich, tylko ich zorganizowania) to komunistyczny rusycyzm. Czy mam rację?

  • Dostarczać

    25.08.2020

    Dostarczanie w znaczeniu produkowania, zapewniania itd. jest ostatnio na porządku dziennym. Wydaje się, że przyzwolenie na zastąpienie tych wszystkich słów dostarczaniem stanowi zubożenie języka polskiego. Wierzymy, że możemy dostarczyć szczepionkę setkom milionów ludzi na świecie – jeśli jest to wypowiedź producenta, oznacza raczej produkcję, nie dostarczanie, czym zajmie się cały łańcuch dostawczy. Ta gra dostarczy ci masę dobrej rozrywki – chyba zapewni? Proszę o opinię.

  • Trzymać

    25.08.2020

    Często ostatnio widuję czasownik trzymać używany w kontekstach, w których dawniej stosowało się słowo utrzymywać lub zachowywać, np. ostatnio powszechne jest zalecenie trzymania dystansu, widziałam także trzymanie standardów (i wiele innych). Czy to poprawne? Wygląda na kalkę z angielskiego.

  • Epidemiczny, epidemiologiczny
    13.07.2020
    Dzień dobry,
    moje pytanie dotyczy obecnej sytuacji zagrożenia epidemicznego. No właśnie, mamy zagrożenie epidemią, więc epidemiczne, a czy ankieta, którą wypełniają interesanci w naszym urzędzie, dotycząca występowania objawów zakażenia, ewentualnego kontaktu z osobą zakażoną itp. to ankieta epidemiczna, czy epidemiologiczna?
    Z góry dziękuję za poradę.
  • altmed, altprawica
    10.07.2020
    Szanowna Poradnio!
    Czy mogłabym prosić o odniesienie się do zyskującej na popularności cząstki alt (alternatywny)? Pojawia się ona m.in. w takich słowach jak alt-med/altmed czy alt-prawica/altprawica. Który z zapisów należałoby stosować w publikacjach książkowych i artykułach w prasie?
    Serdecznie pozdrawiam
    Mira Perlińska
  • brać wziąć kogoś, coś za wzór
    10.07.2020
    Przeczytałam w gazecie właśnie takie zdanie: Najlepiej sprawa ma się w wielkiej Brytanii, którą możemy brać za wzór. Czy za wzór można coś wziąć, czy jest to jednak kalka z angielskiego?
  • Życie minęło szybko, jakby otworzyć i zamknąć drzwi
    10.07.2020
    Szanowni Państwo,
    Kto pierwszy powiedział, że życie mija tak, jakby otworzyć i zamknąć drzwi?
    Czy jest to polskie powiedzenie?
    Dlaczego akurat drzwi?
    Mam wrażenie, że częściej słyszałam powiedzenia, które straszą niż pocieszają i wyrażają wdzięczność. To brzmi mądrze ale jest bardzo negatywnie naładowane.
    Jakie jest przeciwne temu, pozytywne powiedzenie, które podkreśla dobro wynikające z upływu czasu i zmian oraz wdzięczność pomimo wszystko?
    Joanna
  • Liczebniki zbiorowe w odwrocie?
    9.07.2020
    Ostatnio prawie w ogóle nie widuję liczebników zbiorowych – rodziny mają dwójkę czy piątkę dzieci, nie dwoje czy pięcioro. Dotyczy to nawet polszczyzny oficjalnej. Wydaje się, że w języku pisanym powinny jednak być stosowane liczebniki zbiorowe, a sformułowania typu dwójka czy piątka dzieci ma charakter potoczny. Czy mam rację?
  • poufność a tajemnica
    8.07.2020
    Szanowni Państwo,
    czy prawidłowa jest forma zachować powierzone informacje w poufności? Moim zdaniem lepiej byłoby je zachować w tajemnicy, ale może występuje tutaj jakaś różnica w znaczeniu, o której nie wiem.
    Adam
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego