• Gwara więzienna a greka
    12.02.2019
    Szanowni Państwo,
    czy informacja, jaką znalazłem w internecie, że niektóre słowa z socjolektu więziennego (majcher, kimać, siwrać itp.) mają swoje korzenie w języku greckim, ma podstawy naukowe?

    Z wyrazami szacunku
    Piotr Michałowski
  • Przerdzeniować
    12.02.2019
    Pracując w branży wiertniczej, mam do czynienia z koniecznością opisywania wykonanego w otworze rdzeniowania. Od lat używam, prawdopodobnie kopiując sformułowanie z prac moich poprzedników, słowa przerdzeniowano. Ostatnio zarzucono mi, że jest to niepoprawna forma i nie powinnam jej używać. Mam świadomość, że jest to słowotwórstwo, ale czy na potrzeby branżowe nie można użyć takiego wyrażenia, czy jest ono faktycznie niedopuszczalne.
    Pozdrawiam
    Dorota Strzelecka
  • Kompulsyjny czy kompulsywny?
    11.02.2019
    Od pewnego czasu w języku polskim upowszechnił się przymiotnik kompulsyjny, co widać m.in. po tytułach książek: Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne lub Terapia zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego dzieci i młodzieży. Według mnie jest on nieuzasadniony etymologicznie – w przeciwieństwie do znanego od lat przymiotnika kompulsywny (ang., fr. compulsive, łac. compulsivus). Proszę o krótki komentarz w tej sprawie.
  • Wyznanie
    11.02.2019
    Szanowni Państwo!
    Chodzi mi o określenie wyznanie. Czy dotyczy ono tylko i wyłącznie chrześcijaństwa, czy może w łamach innych religii też występują różne wyznania? Na przykład islam dzieli się na sufizm, salafizm i inne nurty, ale właśnie – nurty. Nie widziałam, żeby islamskie nurty nazywane były wyznaniami, ale może tak też można?

    Z poważaniem – Witek M.
  • Ciuszek
    11.02.2019
    Czy słowo ciuszek ma wydźwięk negatywny? Np. chciałabym kupić jej ciuszki, chciałabym pooglądać jej ciuszki?
  • Arogancki a zarozumiały
    6.02.2019
    Szanowni Państwo,
    wpadłem w pewne zakłopotanie, gdy zagłębiłem się w różnice pomiędzy słowami arogancki i zarozumiały. Moje pytanie brzmi: czy te terminy są w pełni zamienne? Czy istnieje jakaś językowa różnica w użyciu którego z tych terminów, czy też każdy arogant będzie jednocześnie zarozumialcem i odwrotnie?
  • Kawusia i chlebuś
    6.02.2019
    Dot. odpowiedzi z 28.01.2019 na pytanie „Czy użycie zbieranie pieniążków (a nie pieniędzy) jest poprawne?”.

    W 500 zagadkach o języku polskim Andrzeja Markowskiego jest rozdział pt. Do magli szła w krawatce, a w nim pytanie o chlebuś i kawusię. W odpowiedzi czytamy, że to krakowski regionalizm (sic!), a dalej: „Jeśli w Krakowie ktoś pyta: Czy dolać jeszcze trochę kawusi, a może dołożyć chlebusia?, nie znaczy to wcale, że traktuje pytanego jak dziecko (...). Tak się tam po prostu mówi”.
  • O jakich wyznaniach mowa?
    5.02.2019
    Szanowna Pani Profesor!
    Natknęłam się w książce na zdanie: Przekonaliśmy się, że bez względu na słabości ludzi różnych wyznań wyznania te nadawały kierunek i cel milionom. Nie rozumiem go. Nie wiem, o jakie te wyznania chodzi. Czy o wyznania religijne tych ludzi? A może o jakieś wyznania, które poczynili? Z reszty treści, która się tu nie zmieści, też to nie wynika.

    Z poważaniem
    Hudała
  • Pragmatyk
    5.02.2019
    Dzień dobry,
    uprzejmie proszę o pomoc w rozwiązaniu pewnego sporu, którego przedmiotem stało się dwojakie postrzeganie zabarwienia słowa pragmatyk, osoba pragmatyczna. Wedle jednej strony jest ono neutralne i określa osobę praktyczną, trzeźwo rozumującą i realistyczną a wedle drugiej określenie to jest pejoratywne i oznacza osobę, która bez skrupułów i liczenia się z konsekwencjami realizuje swoje cele. SJP PWN nie rozwiązuje tej kwestii w sposób jednoznaczny.

    Z góry dziękuję,
    F. Gajewski
  • Wytestować
    4.02.2019
    Podczas przeglądania Sieci napotkałem niespotykaną dla mnie wcześniej formę wytestowany lub wytestować. Chciałbym się dowidzieć, czy taka forma jest poprawna i dopuszczalna.

    Z wyrazami szacunku
    Wojciech Błachno
  • Idiom w muzyce
    4.02.2019
    Witam,
    od jakiegoś czasu coraz częściej pojawia się słowo idiom w piśmiennictwie nie językoznawczym, a muzykologicznym. W artykułach muzycznych spotykam się z nadużywaniem tego słowa w kontekście „specyficznego języka”, np. Zespół nawiązuje do idiomu klasycznego jazzu, do Cage’owskiego idiomu przypadkowości w muzyce albo idiom organowy w muzyce XX i XXI wieku.

    Zastanawiam się nad słusznością zapożyczenia terminu językoznawczego do innych dziedzin. Czy jest to poprawne?
  • Jeszcze o funkcjonalizacji i funkcjonalizowaniu
    4.02.2019
    Szanowni Państwo,
    co do słowa sfunkcjonalizowany: w sensie użytym w zapytaniu: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Sfunkcjonalizowany;19138.html pochodzi ono z języka specjalistycznego, a właściwie żargonu chemików organików i nie ma nic wspólnego z funkcjonalnością. Funkcjonalizacja to dołączenie tzw. grupy funkcyjnej zmieniającej właściwości np. materiału czy związku chemicznego, a takie nietypowe utworzenie słowa wynika z ang. functionalization, zaś grupa funkcyjna w tym języku to functional group. Grupa funkcyjna zresztą nazywana jest w żargonie funkcją.
    Łukasz
  • Nierozumienie się
    31.01.2019
    Czy istnieje w języku polskim rzeczownik nierozumienie się? Czy wolno uznać zapis nie rozumienie się jako błąd ortograficzny, czy należy potraktować jako błąd leksykalny?

    Bardzo proszę o wyjaśnienie.
    Z poważaniem
    Izabela Sieradzka
  • Wprowadzka
    29.01.2019
    Czy istnieje słowo wprowadzka? Jaki jest rzeczownik do słowa wprowadzać się?
  • Pieniążki a pieniądze
    28.01.2019
    Czy użycie zbieranie pieniążków (a nie pieniędzy) jest poprawne?

    Dziękuje za odpowiedź.
  • Godło
    21.01.2019
    Dzień dobry, nie wiem jaka jest definicja słowa godło. Pomogą państwo?
  • Sfunkcjonalizowany
    17.01.2019
    Szanowni Państwo,
    będę bardzo wdzięczna za poradę językową dotyczącą słowa sfunkcjonalizowany (np.
    W ostatnim etapie prac laboratoryjnych materiał ten został sfunkcjonalizowany tiolami niskocząsteczkowymi). Bardzo proszę o wiadomość, czy słowo to funkcjonuje w języku polskim i czy jego użycie w opracowaniach naukowych będzie poprawne.

    W oczekiwaniu na wiadomość łączę wyrazy szacunku oraz serdeczne pozdrowienia,
    Magdalena Oćwieja
  • Trzy rodzaje aktywności
    10.01.2019
    Potrzebne mi są nazwy trzech poziomów aktywności. Na przykład, w ramach pracy są wykonywane czynności, a ramach każdej czynności – działania.
    Serdecznie pozdrawiam,
    Jan Borowiec
  • Czy pleonazm?
    7.01.2019
    Czy poprawnym jest określenie typu za sto lat od teraz? Bo moim zdaniem jest jednoznaczne z za sto lat. Byłby to więc swego rodzaju pleonazm, ale nie mam pewności, bo przecież, może być również za sto lat licząc od przyszłego roku...
    Z góry dziękuję za odpowiedź :)
  • Brukselizm wykonywać środki zapobiegawcze
    21.12.2018
    Moja wątpliwość dotyczy środków (w domyśle – zapobiegawczych). Czy takie środki mogą być wykonane? Intuicja moja bardzo protestuje przeciwko takiemu zestawieniu. Wyszukiwarka Google zdaje się uzasadniać moją wątpliwość – dla wyrażenia wykonać środki ma 436 rekordów, które albo odsyłają do środków czystości (Możemy samodzielnie wykonać środki czystości przeznaczone do dbania...), albo wskazują na przypadkowe sąsiedztwo interesującego mnie rzeczownika z czasownikiem wykonać, np. na styku dwóch różnych zdań (Aby to zadanie wykonać, środki owe muszą mieć...).
    Wśród wyników pojawia się też kontekst pokrewny omawianemu wyżej. Ale jako takiej konstrukcji bynajmniej nie broni, zwłaszcza że wygląda na tłumaczenie (i jego kopie) urzędowego tekstu prosto z Brukseli (źródło: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:22009A0515(02):
    Środki zaradcze w przypadku niewykonania
    pomagają mu w wykonaniu takich środków zaradczych
    nie można przeszkodzić w wykonaniu środków zaradczych
    mogą wykonać środki zaradcze określone w artykule IX ustęp 1, przy czym mogą wykonać te środki tylko zgodnie z treścią upoważnienia.

    Mirosław Bańko w Słowniku dobrego stylu wśród czasowników „lubiących się” z rzeczownikiem środki wymienia m.in. dysponować, korzystać (z jakichś ś.), posługiwać się (jakimiś ś.), sięgać (po jakieś ś.), stosować (jakieś ś.), używać (jakichś ś.), wykorzystywać (jakieś ś.). Niestety, w wykazie tym czasownik wykonać nie występuje.
    W związku z powyższym konstrukcję wykonać środki zapobiegawcze należy traktować jako błąd językowy, jako neosemantyzm czy może jako termin prawniczy?
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego