słownictwo

 
  • elficki v. elfi
    7.07.2020
    Szanowni Państwo!
    Czym różnią się od siebie przymiotniki elficki i elfi? Wiem, że język jest elficki, a np. miasto elfie, jednak nie wiem, dlaczego. Nie wiem też, czy poprawnie będzie brzmiało zgodnie z elfickim zwyczajem czy zgodnie z elfim zwyczajem. Podobnie rzecz ma się w przypadku czegoś przez elfów zrobionego, np. łuków – będą to łuki elfiej roboty, elfickiej roboty, a może elfowej? I kiedy wódz elfów jest wodzem elfim, a kiedy elfickim?
    Z poważaniem,
    A.
  • Pneumocystodoza czy pneumocystoza?
    2.07.2020
    Chciałam zapytać o prawidłową nazwę choroby wywoływaną przez patogen o łacińskiej nazwie pneumocystis jiroveci. W starszych publikacjach funkcjonuje pneumocystodoza, w nowszych pneumocystoza, co jest ewidentną kalką językową angielskiej pneumocystosis.
    Serdecznie dziękuję za odpowiedź!
  • Na kontrze
    1.07.2020
    Szanowni Eksperci,
    czy wyrażenie: na kontrze (w znaczeniu ‘w opozycji do’) jest poprawne? Np. w zdaniu: Czy nauka jest na kontrze do mitu?
    Dziękuję,
    Magda
  • Mieszać
    1.07.2020
    Zauważa się niekiedy użycie czasownika mieszać w znaczeniu ‘łączyć’. Przykładem – dział w Gazecie Wyborczej, zatytułowany Nie mieszaj i fantazyjnie rozwijany, np. Nie mieszaj… mokrej szczoteczki ze szczelnym pojemnikiem albo Nie mieszaj… biotyny z badaniami tarczycy. Jak rozumiem, jest to błędne?
  • Na spokojnie czy spokojnie?
    30.06.2020
    Na spokojnie czy spokojnie – jaka forma jest prawidłowa?
  • Wróżka
    29.06.2020
    Zastanawia mnie czy wiadomo kiedy po raz pierwszy po Polsku pojawiło się słowo wróżka, w odniesieniu do magicznych stworzeń z baśni i mitów, a nie do kobiet zajmujących się wróżbiarstwem? Z tego co wiem to takie znaczenie pojawiło się w XIX wieku, jednak czy wiadomo dlaczego zaczęto używać w stosunku do tych istot słowa wróżka?
  • kawmistrz
    29.06.2020
    Witam
    Proszę o odpowiedź dotyczącą słowa znalezionego w archiwach kościelnych a dotyczących zawodu wykonywanego przez mieszkańca wioski osadników olęderskich. tekst brzmi:
    We wsiach olęderskich kawę palono w domu w specjalnie do tego przystosowanych piecykach. Ziarna kawy kupowano prawdopodobnie u dostawców lokalnych dostawców. W Świniarach mieszkał w 1818 roku Marcin Ratz którego w dokumentach określano mianem Kawimistrz: APP Księgi Stanu Cywilnego Parafii Czermno z roku 1819.
    Chodzi o słowo „Kawimistrz” z moich analiz wydaje się że może dotyczyć osoby wypalającej kawę i sprzedający mieszkańcom wioski.
    Z poważaniem
    Adam Musiatewicz
  • Konkludywny
    26.06.2020
    Szanowni Państwo,
    co sądzą Państwo o słowie konkludywnie? Słowo to pojawia się często, szczególnie w tekstach naukowych, również tych tworzonych przez polonistów, przede wszystkim historyków literatury. Wydaje się, że słowo to nie znaczy tego samego, co leksem konkluzywny, który słowniki rejestrują. Zresztą w sieci pojawia się również słowo konkluzyjnie. Prosiłbym o normatywne odniesienie do tych słów.
    Z wyrazami największego szacunku
    Derec Yellow
  • Projekt
    26.06.2020
    Na stronie https://patronite.pl/radionowyswiat bez przerwy pojawia się słowo projekt. Co więcej, ten projekt ma się spinać finansowo i mnie to strasznie boli. Czy nie można mówić przedsięwzięcie, pomysł, idea, rzecz, marzenie? Bo przecież projekt może być domu czy samochodu.
    Takie korporacjonizmy swędzą mnie do żywego, mam nadzieję, że nie są to obsesje rodem z plaży w „Dniu Świra”?
  • Trzy pierwsze raty
    26.06.2020
    Wojciech Mann w swoim poście na Facebooku uznał, że sformułowanie trzy pierwsze raty jest błędne. Czy ma rację?
  • Turkijski
    19.06.2020
    Czytając Na krańce świata Normana Daviesa, przekład Elżbiety Tabakowskiej, natrafiłem na słowo turkijski będące alternatywną wersją przymiotnika turecki, kiedy mowa jest o szerszej grupie ludów ( m. in. Azerach i Turkmenach). Zakładam, że może być ono kalką z angielskiego, gdzie istnieją słowa turkish oraz turkic. Widziałem, że pojawia się także w artykule na polskiej Wikipedii dotyczącej języków tureckich, jednak nie w słowniku PWN. Jak wygląda sprawa poprawności jego stosowania?
  • A wręcz lub à propos
    16.06.2020
    Szanowni Państwo,
    czy używa się wyrażenia a wręcz, à propos w znaczeniu ‘a wręcz przeciwnie’?
    Otrzymałem taką wiadomość i nie zrozumiałem.
    Z góry dziękuję
    Jacek Olko
  • Katakliczny
    15.06.2020
    Zajmuję się zawodowo tłumaczeniami z języka angielskiego i trafiłem właśnie na słowo cataclysmic. Moim pierwszym skojarzeniem było katakliczny, ale chcąc się upewnić, że takie słowo w języku polskim w ogóle istnieje, przeprowadziłem poszukiwania, ale niestety znalazłem jedynie szczątkowe informacje. Są to skany ze starych publikacji, jak np. na stronie http://nfjp.pl/lemma/katakliczny czy w rozdziale „Śpiew końcowy” poematu K. Baczyńskiego „Wesele poety”. W słowniku PWN (ani w korpusie na stronie sjp.pwn) niestety nie udało mi się znaleźć żadnych odniesień, a bardzo zależałoby mi na pewności, że moje użycie w tłumaczeniu słowa katakliczny zamiast katastroficzny jest uzasadnione. Dodam, że tłumaczony przeze mnie tekst (instrukcja do gry bitewnej Warhammer 40,000) jest dosyć specyficzny i dobrze znosi archaizmy.
  • Żył sobie
    10.06.2020
    Szanowni Państwo,
    na początku baśni często pojawia się zdanie: Dawno temu żył sobie… . Czy to sobie jest potrzebne w zdaniu i w ogóle jest poprawne?
    Pozdrawiam
  • Brzmi wygodnie
    9.06.2020
    Od dłuższego czasu zastanawia mnie czy brzmi wygodnie (np. Zostań w domu, kupuj z domu! Brzmi wygodnie, prawda?) jest prawidłowym sformułowaniem?
  • Tworzyć wspomnienia
    8.06.2020
    Szanowni Państwo,
    czy Polacy tworzą wspomnienia czy my je tylko mamy? Chodzi mi o czasownik, którego używa się, gdy wspomnienia jeszcze nie zaistnieją. Czy zdanie Jadę na kolonie, by stworzyć piękne wspomnienia jest poprawne, czy raczej mówi się Jadę na kolonie, by mieć piękne wspomnienia?
    Pozdrawiam, AS
  • Kłopotliwy Murzyn

    8.06.2020

    Wprawdzie bardzo stary nie jestem (nieco ponad 30 lat), więc może zabrzmieć to trochę dziwnie, ale w czasach mojej młodości nie było niczego złego w określeniu Murzyn. Obecnie poprawność polityczna każe mówić Afroamerykanin lub osoba czarnoskóra, a Murzyn stał się określeniem obraźliwym.

    Proszę wyjaśnić genezę Murzyna, a także dlaczego obecnie to określenie jest „na cenzurowanym”, z czego wynika ta zmiana jego postrzegania.

  • Co zginamy?
    8.06.2020
    Szanowni Państwo,
    Czy możemy zgiąć kolana, czy tylko zgiąć nogi w kolanach?
    Pozdrawiam
    Czytelniczka
  • Jeszcze inne
    5.06.2020
    Często spotykam się z wyrażeniem jeszcze inne. Zastanawiam się, czy jest to prawidłowo ujęte. Z kolei zwrot jeszcze bardziej zróżnicowane wydaje się prawidłowy. Z przecież nikt nie mówi jeszcze bardziej inne, jeszcze inniejsze :) Poproszę o pomoc!
  • Łączliwość normatywna większości
    4.06.2020
    Proszę o informację na temat poprawności użycia sformułowania duża większość. Określenie to wydaje się być poprawnym gramatycznie i mieć sens (wszak większość może mieć różną skalę i być np. znikomą lub przytłaczającą), jednak według mnie duża większość brzmi dziwnie, zwłaszcza kiedy zestawiam z nią podobnie skonstruowaną małą większość.
    Z góry dziękuję za udzielenie odpowiedzi.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!