wyrazy obce

 
Znajdziesz tu informacje o pisowni, wymowie, znaczeniu lub pochodzeniu słów, które zostały zapożyczone do polszczyzny. Dowiesz się, czy dane słowo weszło już do naszego języka, albo dlaczego wejść do niego nie może. Poznasz kalki językowe i sposoby zapożyczeń.
  • megalomania, ale megaloman
    14.11.2012
    Dlaczego mówimy megaloman, piroman, narkoman itp., skoro osoba dotknięta manią to maniak? Czy nie powinniśmy mówić raczej o megalomaniaku? Czy język polski zawsze był w tym miejscu niekonsekwentny?
  • staroszkolny?
    25.10.2012
    Szanowna Poradnio!
    Jestem bardzo ciekawa opinii Państwa na temat słowa staroszkolny, które wprawdzie w słowniku nie występuje, ale jest dość popularne w branży gier komputerowych czy nawet w mediach. Powstało niewątpliwie jako polski odpowiednik angielskiego oldschool, a oznacza grę/film w starym stylu. Czy – zważywszy na jego coraz częstsze używanie – można zaakceptować je w języku polskim? Zakładam, że pisownia powinna być łączna na wzór słów staromodny czy starozakonny.
    Anna
  • jeszcze o upgrade'ach
    18.10.2012
    Szanowny Panie Profesorze!
    Dziękuję za odpowiedź dotyczącą wyrazu upgrade [16.10.2012 – Red.]. Zmartwienia przysparza mi jednak nie używanie tego i podobnych terminów w terminologii komputerowej, lecz w mowie potocznej, np.: „Cóż, mój raj przedstawia się wspanialej niż moja bieżącość, jednak różnice są drugorzędne. […] Są to upgrade’y istotne i smakowite, ale tylko upgrade’y, niezmieniające istoty rzeczy […]” (Ignacy Karpowicz, [w:] Bluszcz nr 4 (43) / kwiecień 2012).
    Z poważaniem
    Felicyta
  • anglicyzmy w terminologii komputerowej
    16.10.2012
    Szanowni Państwo!
    Od jakiegoś czasu spotykam się w polszczyźnie z terminem upgrade i tworzoną od niego spolszczoną wersją czasownika. Bardzo mnie to (coraz częstsze i trwalsze) przenikanie do naszego języka terminów anglojęzycznych w ich niezmienionej w dodatku formie razi; tym bardziej że wspomniany wyraz spotykam w języku potocznym, nie zaś w żargonie komputerowym. Czy można to zjawisko wytłumaczyć? Czy coś poza lenistwem takie działanie usprawiedliwia?
    Z góry dziękuję za odpowiedź
    Felicyta
  • cross-dressing
    8.10.2012
    Jak Państwa zdaniem jest najlepiej zapisywać w polskich tekstach słowa cross(-)dressing i cross(-)dressingowy: łącznie, z dywizem czy rozdzielnie? Czy w przypadku derywatu, kiedy temat jest obcy, a formant rodzimy, można zastosować wyróżnienie kursywą?
  • sylabus i syllabus
    7.10.2012
    Niektórzy odradzają pisownię allo- i skłaniają się ku uproszczonej postaci (alofon, alopatia). Także WSO daje przewagę wyrazom na alo-. Czy kierując się wspomnianą tendencją, można uznać formę sylabus za lepszą od tej z podwojonym l?
  • premiera nowego premiera
    4.10.2012
    Dziś wszystko ma premierę, nawet to, co gdy trafia na rynek, już tam zostaje: auta, buty, artykuły... A można tak:
    Dziś oficjalnie udostępniono..., Dziś na rynek (półki sklepowe itp.) trafił..., Od dziś są dostępne..., Odkąd się pojawił..., Dziś BMW wprowadza..., Nowe BMW już za... (jeszcze w..., o miesiąc później, zapowiedziane na...), Dziś pierwszy pokaz..., X9 po raz pierwszy pokazano na..., X9 – nowość opóźniona.
    Czy Państwa zdaniem [premiera] to tylko zubożenie języka, czy także błąd?
  • matrylineat, patrylineat i... lineaż
    24.09.2012
    Lineaż, wyraz występujący w Encyklopedii PWN, nie jest notowany w WSO PWN. Znajdują się tam jednak wyrazy: matrylinearność, matrylinearny, matrylineat oraz patrylineat. W pewnym tekście naukowym natknąłem się na rzeczony lineaż, a także na matrylineaż i patrylineaż. Która pisownia jest poprawna: matrylineat czy matrylineaż, patrylineat czy patrylineaż? I jeszcze jedno. Dlaczego mamy przymiotniki: matry- i patrylinearny, a nie matry- i patrylineatowy, czy też matry- i patrylineażowy?
  • zorientowani na sukces
    19.09.2012
    Bardzo proszę o wskazanie wyrazu, którym można by zastąpić modny ostatnio wyraz zorientowany w przykładzie: „(...) działań zorientowanych na osiągnięcie wspólnego celu”. Słownik PWN pod. red. A. Markowskiego w ogóle nie podaje takiego znaczenia, które uważam za okropną kalkę z języka angielskiego.
  • zombie
    25.06.2012
    Szanowni Państwo,
    będę wdzięczny na rozwianie kilku wątpliwości związanych z wyrazem zombie:
    1. Czy powinno się go zapisywać po angielsku, czy też w postaci spolszczonej, zombi?
    2. Czy należy go odmieniać?
    3. Jak powinno się go zapisywać w liczbie mnogiej? Z angielska, zombies, czy nieodmiennie, jak w liczbie pojedynczej?
    4. Jaki to właściwie jest rodzaj, męski czy nijaki? Ten zombie czy to zombie? Zombie szli czy Zombie szły?
    Serdecznie pozdrawiam
    M.
  • konstypant
    22.06.2012
    Szanowna Poradnio,
    chciałbym zapytać o znaczenie słowa konstypant. Kogo można nazwać takim określeniem? Czy jest ono poprawne? A może to słowo ma rodzimy, bardziej rozpowszechniony odpowiednik? Dziękuję za wyjaśnienia.
    Pozdrawiam
    A.P.
  • callee
    22.06.2012
    Szanowni Państwo!
    W języku angielskim istnieje słowo caller i jego druga strona – callee (aczkolwiek to drugie jest mniej rozpowszechnione, znalazłem je tylko na Wiktionary i w słowniku Merriam-Webster, internetowe słowniki angielsko-polskie go nie notują). Rozumiem, że polskim odpowiednikiem pierwszego jest dzwoniący, czy da się jednak utworzyć odpowiednik tego drugiego? Chodzi mi oczywiście o jedno słowo, gdyż opisowe wyjaśnienie można łatwo napisać.
    Pozdrawiam,
    Bartosz Piec
  • bulion
    22.06.2012
    Szanowni Państwo!
    Chciałbym się spytać, czy można przetłumaczyć angielskie słowo bullion – oznaczające nieprzetopione sztabki kruszcu – jako bulion? Słowniki bowiem nie uwzględniają podanego przeze mnie znaczenia, ograniczając się tylko do znaczeń gastronomicznych ('wywar z mięsa z dodatkiem warzyw'). Z drugiej strony, funkcjonują powszechnie takie pojęcia jak bulionizm, bulionista, bulionowy.
    Z góry dziękuję za odpowiedź!
  • dedykować
    21.06.2012
    Czy poprawne są sformułowania: ulica dedykowana Słowackiemu, strefa dedykowana kibicom, promocja dedykowana...? Wydaje mi się to trochę sztuczne (jakby kalka z angielskiego dedicated to), do tej pory mówiło się ulica Słowackiego, strefa kibica, promocja dla...
  • stand-up
    5.06.2012
    Witam,
    mam pytanie odnośnie pisowni angielskiego wyrażenia stand up. W internecie spotkałam dwie formy zapisu: z łącznikiem i bez, która jest poprawna? W Polsce coraz popularniejszy staje się kabaret typu stand up właśnie. Mówimy o scenie standupowej, standuperach. Jak poprawnie zapisać powyższe wyrazy? Łącznie czy może oddzielnie, z apostrofem? Czy jeśli chodzi o formę zapisu, można stand up potraktować analogicznie do rock and rolla?
    Pozdrawiam,
    Wiola Wójcik
  • puzzle i puzzel
    3.06.2012
    Dzień dobry,
    czy taka odmiana słowa puzzel (jeden element z całości) jest poprawna w l. poj.: puzzel, puzzla, puzzlowi, puzzel, o puzzlu, z puzzlem. Jaka jest poprawna wymowa: pucel czy puzzel?
    Czy jeśli jeden puzzel jest pocięty na kawałki i składamy go, to w zdaniu: „Kiedy złożysz puzzel,... / Kiedy złożysz puzzla,...” powinniśmy użyć biernika (puzzel) czy dopełniacza (puzzla)?
    Dziękuję za odpowiedź.
  • predestynacja
    3.06.2012
    Witam serdecznie!
    Spotkałam się z dwoma formami wyrazu: predestynacja i predystynacja. Tego drugiego nie znajduję w żadnym słowniku. Czy takie słowo istnieje, czy to błąd, literówka?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.
  • ninja
    27.05.2012
    Chciałbym się dowiedzieć, czy ninja można pisać nindża i czy to słowo może się odmieniać (np. tak jak radża). W słowniku Polańskiego się nie odmienia, ale występuje tylko jako jakieś żółwie ninja.
    Z poważaniem
    Michał Kozłowski
  • blogerzy czy bloggersi?
    22.05.2012
    Witam,
    jaka jest liczba mnoga od rzeczownika bloger (którego liczbą pojedyncza już powoduje pytania – bloger czy blogger)? Czy w liczbie mnogiej będą to blogerzy czy blogersi? Rzecz jest o tyle intrygująca, że częściej używaną formą wydają się być blogerzy, ale jednocześnie całkiem niedawno pojawił się film dokumentalny pt. Blogersi, reklamowy zresztą jako film „przedstawiający polskich blogerów”. Czy zatem obie formy są poprawne?
    Z góry dziękuję
    Ania
  • mikro-SIM
    21.05.2012
    Nowy typ kart SIM to karty mikro-SIM. Właśnie, czy pisownia mikro-SIM jest poprawna? A jak należy to słowo odmieniać (także jako samodzielny rzeczownik)? Mikro-SIM-ie?
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego