wyrazy obce

 
Znajdziesz tu informacje o pisowni, wymowie, znaczeniu lub pochodzeniu słów, które zostały zapożyczone do polszczyzny. Dowiesz się, czy dane słowo weszło już do naszego języka, albo dlaczego wejść do niego nie może. Poznasz kalki językowe i sposoby zapożyczeń.
  • skłotersi i skwaterzy
    10.09.2002
    Jak brzmi prawidłowa nazwa osoby/osób współcześnie nielegalnie zamieszkujących w opuszczonych mieszkaniach i domach? Która z form obowiązuje w języku polskim?
    1. SQUATTERS (ang.)
    2. SKŁOTERSI :)
    3. SKWATERZY - osadnicy w USA i Australii walczący o uznanie ich praw do zajętej ziemi (XIX w.)
    Ostatnia forma nie odnosi się do dzisiejszych squattersów.
    Pozdrawiam
    Ewa
  • didżej, DJ
    9.08.2002
    Czy w języku polskim można użyć słowa didżej (lub w innym zapisie, jakim?) od angielskiedo DJ 'osoba puszczająca muzykę, np. w nocnym klubie'?
  • audialny
    10.07.2002
    Czy istnieje taki wyraz, jak audialny? Jeśli tak, czy można zastąpić go wyrazem dźwiękowy?
    Pozdrawiam.
  • zapożyczenia hiszpańskie
    4.07.2002
    Kiedy i w jakich okolicznościach weszły do języka polskiego zapożyczenia hiszpańskie?
  • typer
    11.06.2002
    W Gazecie Wyborczej pojawiło się następujące zdanie zachęcające do uczestnictwa w typowaniu wyników piłkarskich mistrzostw świata: „Zostań królem typerów”. Proszę o opinię co do dopuszczalności użycia neologizmu typer w publikacji prasowej.
  • raufaza
    5.06.2002
    Szanowni Państwo!
    Jak jest poprawna forma: rauhfazer (niem.) czy też spolszczona: raufaza? Spotkałam się z obydwoma. Chodzi o specjalny rodzaj tapet.
    Dziękuję za odpowiedź.
  • paparazzi
    24.05.2002
    Witam! Bardzo prosiłbym o wyjaśnienie terminu paparazzi. Jakie jest pochodzenie tego słowa? Jak poprawnie się ono odmienia? Słyszałem, że wyraz ten pochodzi od nazwy filmu, który opowiada historię życia fotografa. Wiem tyle, że słowem paparazzi określamy tych, którzy niespodziewanie bądź z ukrycia robią zdjęcia znanym osobom, ale czy poprawne będzie np zdanie: „Dziś zaskoczył mnie paparazzi i zrobił mi serię zdjęć”? Jak w ogóle poprawnie budować zdania z użyciem tego jakże powszechnego słowa? Z góry dziękuję za odpowiedź.
  • offset w polityce
    17.05.2002
    Szanowni Państwo!
    Uprzejmie proszę o wyjaśnienie wyrażenia, które dość często pojawiało się w prasie: przedsiębiorstwa offsetowe. Przyznaję się, że ten dziwoląg językowy bardzo mnie irytuje, a co za tym idzie, chciałabym znać inne, poprawniejsze wyrażenie.

    W wyrazami sympatii
    A.Szpejn
  • webdesigner
    17.05.2002
    Czy używanie określenia webdesigner znaczącego: 'projektant stron internetowych i prezentacji mulimedialnych' jest zasadne?
    Widzę argumenty za:
    1. Nie ma równie precyzyjnego i równie praktycznego (krótkiego) odpowiednika w polszczyźnie.
    2. Polski twórca stron, który przedstawia się jako webdesigner, ma szansę na to, że zostanie zauważony np. przez zagranicznych klientów.
    Widzę też argumenty przeciw:
    1. Przedstawienie sie jako webdesigner nie zostanie zrozumiane przez sporą grupę Polaków.
    2. Wydaje mi się bardzo „niepolskie”, a więc nieeleganckie.
  • runy
    15.05.2002
    Szanowna Redakcjo!
    Pracuję nad tłumaczeniem pewnej gry komputerowej, w której dość często pojawia się termin runy (ang. rune). W grze występują one jako zaklęcia posiadające magiczną moc. Można je kupować i stosować, są też specjaliści, tzw. Władcy Runów, potrafiący je odczytywać i rzucający runiczne zaklęcia. O te właśnie nieszczęsne runy wynikł pewien spór między mną a drugim tłumaczem, któremu zwróciłam uwagę, że w języku polskim runy występują wyłącznie w liczbie mnogiej, na co otrzymałam odpowiedź, że od początku istnienia gier komputerowych, runy występują w nich także liczbie pojedynczej, np. Run Wiedzy lub Niebios, a poza tym mają tu zupełnie inne znaczenie, niż podane w słowniku, więc mam się kierować zasadami pisowni gier komputerowych. Czy rzeczywiście powinnam się kierować nazwami, które ktoś kiedyś mylnie przetłumaczył, ale które już weszły do języka graczy komputerowych? Czy w imię zachowania konsekwencji w nazwach już funkcjonujących mam kaleczyć język polski i serwować polskim dzieciom niepoprawne nazwy, czy może to ja się mylę? W końcu to tylko gra, bajka dopuszczająca dziwaczne słowotwórstwo, gdzie sporo wyrazów ma już niewiele wspólnego z ich pierwotnym znaczeniem.

    Z poważaniem,
    Anna Celińska
  • dżingiel
    16.04.2002
    Podczas pisania o "melodyjce reklamującej daną stację muzyczną" wynikła sprawa poprawności pisania tego anglicyzmu - dżingiel, czy też jingiel (co dla mnie brzmi i wygląda okropnie).
    W wyrazami sympatii A. Szpejn
  • USD i DEM
    12.04.2002
    Czy funkcjonują w jęz. polskim skróty typu USD, DEM na oznaczenie walut zachodnich?
  • jacuzzi i medley
    11.04.2002
    Szanowni Państwo,
    Chciałbym zastąpić słowo jacuzzi, znaczące tyle, co 'wanna do hydromasażu' wyrazem polskim, krótkim i jednoznacznym. Słowo jacuzzi to nazwa firmy założonej przez dwóch braci (pochodzących z Włoch) Jacuzzi. Wyraz ten ,mimo że zadomowił się już w mowie polskiej (prasa fachowa, program Big Brother), nie ma swojego polskiego odpowiednika. Czy można użyć zastępczo słowa dżakuzi?
    Druga moja wątpliwość to wyrażenie na płycie Krzysztofa Krawczyka Medley jubileuszowy. Czy jest ono poprawne i czy nie lepiej brzmiałoby wiązanka (przebojów) jubileuszowa?
    Zaznaczam iż obu słów nie ma w żadnym z posiadanych przeze mnie słowników.
    Proszę o odpowiedź.

    Pozdrawiam
    Janusz Gramse
    Gniezno
  • kontroling
    5.04.2002
    Czy w języku polskim funkcjonuje słowo kontroling (spolszczenie angielskiego controlling)? Jeśli nie, to czy używanie takiego określenia nie jest sprzeczne z ustawą o ochronie języka polskiego?
  • terminy informatyczne
    3.04.2002
    Ponieważ bardzo szybko uzyskałem odpowiedź, za co jestem wdzięczny, proszę o kolejne rozwianie wątpliwośći. Zdarza mi się robić korekty techniczne podręczników informatycznych. Pojawiają się w nich często rzeczowniki i zwroty angielskie, z którymi tłumacze nie zawsze sobie radzą. Przykład: router, hub, site, broadcast, notebook. Ja osobiście skłaniam się w stronę zachowania formy fonetycznej wyrażenia, które nie posiada lub nie powinno posiadać polskiego tłumaczenia bezpośredniego (np. debuging - 'odwszawianie, odrobaczanie'). Dochodzi także ostatnio do wynaturzeń językowych (moim zdaniem) w wyrazach takich jak notebooki, dyskietka bootująca etc., które często można spotkać w książkach, pismach czy na szyldach sklepowych. Czy nie lepiej w takim razie zapisywać takie rzeczowniki tak jak się pisze, zamiast używać skomplikowanych form łączących zagraniczną pisownię z polską fleksją? Czyli notbuk, ruter, hab, sajt, imidż, diler, lizing etc.?
  • routing i trasowanie
    15.03.2002
    Chciałbym spytać o spolszczanie słów router i routing - na ruter i ruting. Pojawiło się też nowe słowo (w czasopiśmie zajmującym się teleinformatyką) - rutowanie. Możliwe jest jednak używanie słowa trasowanie. Co uważa Pan za bardziej właściwe: router, routing, trasowanie czy ruter, ruting, rutowanie?
  • walidacja i walidowanie
    7.03.2002
    Czy z faktu, że istnieje w polszczyźnie wyraz walidacja, należy wyciągnąć wniosek, iż należy także zaakceptować czasownik walidować i utworzony od niego imiesłów zwalidowany? W języku angielskim takie wyrazy pochodne występują i prawdopodobnie pod jego wpływem w różnych tekstach możemy się zetknąć np. ze zwalidowaną metodą. Czy nie poprawniej mówić jednak o metodzie zatwierdzonej?

    Z góry dziękuję i pozdrawiam.
  • e-mail
    4.03.2002
    Bardzo proszę o pilne rozstrzygnięcie kwestii, która doprowadza do ostrych spięć w redakcji "Gazety Wyborczej": czy dopełniacz od słowa e-mail brzmi e-maila, czy e-mailu? Wprawdzie słownik Polańskiego podaje tę drugą formę jako poprawną, ale wiele osób ona razi.
  • prezydencja
    21.02.2002
    Czy termin prezydencja oznaczający przechodnie przewodnictwo jednostki w zespole (nagminnie używany w polskich dokumentach urzędowych i w środkach przekazu dla nazwania przewodnictwa krajów członkowskich w Unii Europejskiej) jest do przyjęcia w języku polskim?
  • by-pass
    18.02.2002
    Proszę Państwa, w języku technicznym często używane jest słowo bypass (z języka angielskiego) i pisane jako bajpas. Czy poprawniej jest kanał obejściowy (obejście) - tak ja uważam, ale inżynierowie często stosują - nawet w oficjalnych tłumaczonych dokumentacjach - bajpas lub piszą bypass.
    Co ciekawe, w tej chwili mam tekst niemiecki o kotle odzyskowym i jest w nim użyte słowo angielskie bypass, w pisowni niemieckiej bez spójnika, by-pass. Niemcy dawniej stosowali Umleitung, co jest polskim odpowiednikiem obejścia (przewód obejściowy), a w dużych kotłach kanał obejściowy.
    Pytanie brzmi: czy wolno i jest elegancko używać słowa bypas i jak pisać? - Chyba przez jedno s?

    Zbigniew Rataj
    Politechnika Śląska - nauczyciel akademicki.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego