odmiana

 
Podajemy rozstrzygnięcia wszelkich problemów związanych z odmianą słów: czy dane słowo w ogóle się odmienia, jak je odmieniać, czy ma liczbę mnogą, czy dopełniacz ma końcówkę ?u czy ?a, jak brzmi w czasie przyszłym, jaki jest jego wołacz.
  • Winogrono, pomarańcza, seler…
    26.09.2018
    Szanowna Poradnio,
    biorąc w obronę ósmoklasistkę, która niedawno zadała pytanie o pomarańczę, chciałem poinformować, że zasiedziali i rodowici mieszkańcy Poznania mówią np. ta pomarańcz, ta tarcz, ta selera. Pytająca zetknęła się zapewne z taką formą.

    Z kolei na Podlasiu zetknąłem się z formą ten winogron zamiast to winogrono.

    Łukasz
  • Édouard Lucas
    25.09.2018
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie o wymowę i odmianę nazwiska francuskiego matematyka, który nazywał się Édouard Lucas. Wymawiamy [lukas] czy [luka]? Jeśli to pierwsze, odmiana jest oczywista, jeśli drugie, to odmieniamy: [lukasa], [lukasowi] itd. (jak w regule [243] WSO) czy może [luki], [luce], …?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Sam
    24.09.2018
    Dzień dobry.
    Mam problem z odmianą słowa sam w znaczeniu ‘samodzielnie’.
    Przykładowe zdanie, z którym mam trudności: Zamiast dawać wam gotowe odpowiedzi, to chcę wam dać materiały, które pozwolą wam na znalezienie tych odpowiedzi same (?) (zdanie jest skierowane do dwóch dziewczyn).

    Czy jest to po prostu wina zdania, które powinno zostać lepiej złożone? Jak odmieniać sam dla różnych osób?

    Pozdrawiam.
  • W końcuś mężczyzną się stał, czyli o formach aglutynacyjnych
    21.09.2018
    Dzień dobry,
    jest w użyciu taka dziwna konstrukcja: W końcu mężczyznąś się stał. Zakładam, że jest to „ciężki” regionalizm, natomiast interesuje mnie, jak się ta konstrukcja nazywa? Zakładam też, że nie jest specjalnie popularna – ale może się mylę?

    Dziękuję za odpowiedź.
  • Pomarańcza
    20.09.2018
    Jaki rodzaj gramatyczny powinien mieć rzeczownik pospolity: pomarańcz, czy pomarańcza?
  • Zjadłem kilka fluszernów
    20.09.2018
    Jak należy odmienić wymyśloną nazwę cukierków w kształcie kostek? Chodzi o nazwę flurszen/Flurszen. Czy powinno być np.: zjeść flurszen, kilka flurszenów, kostek flurszenów, czy to wyraz nieodmienny jak np. rafaello.
  • Sędzia piłkarska
    20.09.2018
    Dzień dobry,
    mam pytanie odnośnie poprawności pisania nazwy zawodu. Jest sędzia piłkarski. Czy stosowane w mediach wyrażenie sędzia piłkarska, odnoszone do kobiety jako sędziego, jest poprawne?
  • Pomarańcza
    18.09.2018
    Szanowny Panie profesorze!
    Jestem uczennicą klasy ósmej szkoły podstawowej. Za kilka miesięcy będę zdawać egzamin ósmoklasisty z języka polskiego. Chciałabym się do niego jak najlepiej przygotować. Bardzo proszę Pana profesora o udzielenie mi odpowiedzi, które mnie nurtuje. Jaki rodzaj gramatyczny powinien mieć rzeczownik pospolity, aby były pisany i wymawiany poprawnie pomarańcz czy pomarańcza?
  • Żuraw
    13.09.2018
    Słowo żuraw jako dźwig lub urządzenie studzienne odmieniamy zazwyczaj tak samo jak żuraw – nazwę ptaka. W tłumaczeniach z innych języków na polski spotykam się z formą żurawów zamiast żurawi, co może wynikać z błędu – ale z drugiej może też świadczyć o poprawności, bo piszą tak ludzie „nieosłuchani”, być może trafnie kierując się ogólnymi regułami odmiany.
    Proszę o odpowiedź, gdyż mam wrażenie, że oba sposoby odmiany są językowo niedoskonałe.

    Z wyrazami szacunku,
  • Dwa uszka, ale dwoje uszu
    11.09.2018
    Dzień dobry,
    chciałabym się poradzić w kwestii formy dwa uszka (w znaczeniu części ciała, w tekście przeznaczonym dla dzieci). Znalazłam taki wątek w poradni PWN, ale nie rozsądza on jednoznacznie problemu i pozostawia sprawę raczej otwartą: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Dwa-oczka-a-dwoje-oczek;17714.html

    W literaturze dziecięcej to raczej popularna forma. Czy jest ona dopuszczalna i można ją stosować w materiałach dla dzieci w nauce przedszkolnej?

    Pozdrawiam
    AMZ
  • Liczne kłopoty z borówką
    6.09.2018
    Która forma jest poprawna: uprawiam borówkę Bluegold czy uprawiam borówkę Bluegold'a?
    Z poważaniem
    Czesław Nieplowicz
  • Psikaćpsiknąć
    5.09.2018
    Szanowni Państwo,
    czy istnieje poprawna forma dokonana czasownika psikać w znaczeniu ‘rozpylać wodę’? Wydaje mi się że w języku mówionym używa się czasem popsikać lub zpsikać, nie mogę jednak znaleźć żadnych informacji na ten temat.
  • Lód czy lody?
    26.06.2018
    Spotykam się czasami z zapytaniem o chęć zjedzenia zimnego deseru w postaci Czy chcesz loda?. Mi to się raczej kojarzy z propozycją o charakterze erotycznym. Z tego co kojarzę, słowo lody (w kontekście chłodnej przekąski) nie posiada liczby pojedynczej (analogicznie do „jednego spodnia” – nie ma czegoś takiego, są jedynie spodnie). Czy forma Chcesz loda? jest poprawna (w odniesieniu do deseru, bo co do drugiego znaczenia nie mam wątpliwości), czy zawsze powinno się pytać o lody?
  • Espresso
    25.06.2018
    Czy dopuszczalna jest odmiana słowa espresso przez przypadki? Rzadko się spotykam z takimi próbami, ale zasadna wydaje się analogia do innych zapożyczeń (np. metro, radio), które wraz z przyswojeniem w języku polskim stały się odmienne.
  • Piłkarze jako orły
    22.06.2018
    Szanowni Państwo,
    w związku z mundialem chciałbym zadać pytanie o rozwiązanie następującej wątpliwości.

    Która z form jest poprawna: Wesprzyj naszych orłów czy Wesprzyj nasze orły?

    Z góry dziękuję za odpowiedź.
  • Pani major
    21.06.2018
    Czy można odmieniać męskie tytuły, odnosząc się do kobiety? Jako przykład podam majorze, majora, z którym spotkałem się wielokrotnie m.in. w filmach, gdzie zawsze odmieniano, co wydaje mi się cokolwiek dziwne. Choć domyślam się, że żołnierze istotnie mogliby tak mówić, bo na wojnie nie ma miejsca na dodawanie pani itd. W poradni już były podobne pytania (rozmowa z panią porucznik, o pożytkach z tzw. form żeńskich), ale nie znalazłem w nich odpowiedzi na moje pytanie.

    Pozdrawiam
  • Piotruś Pan
    14.06.2018
    Słownik podaje, że nazwę własną Piotruś Pan należy odmieniać w Msc. jako Piotrusiu Panu. Jednak człon Pan pochodzi od bożka Pana, dlaczego więc nie odmienia się go jako Panie? Czy jest to wyrównanie do polskiego zwrotu typu pan Piotr?

    Z góry dziękuję i pozdrawiam serdecznie
    Iwona
  • Ten ale
    12.06.2018
    Szanowni Państwo,
    jaki rodzaj w języku polskim powinno mieć zapożyczenie z języka angielskiego ale [ejl]. Chodzi o piwo górnej fermentacji. Środowisko fanów piw rzemieślniczych używa tego słowa w rodzaju nijakim. Sama też to robię. Odnoszę jednak wrażenie, że Wypiłam to [ejl] brzmi mniej naturalnie niż Wypiłam tego [ejla]. Czy jest jakieś językowe uzasadnienie dla używania tego słowa w rodzaju nijakim? Dodam, że piwo dolnej fermentacji to lager, w rodzaju męskim.
  • Soból, Wąż
    12.06.2018
    Dzień dobry, mam pytanie jak należy poprawnie odmienić nazwisko Soból oraz Wąż. Dokładnie chodzi o dopełniacz liczy pojedynczej.

    Dziękuję.
  • Minus
    11.06.2018
    Niedawno pisałem na forum, gdzie każdemu tematowi można dać „+”, żeby go poprzeć, lub „-", jeśli się z nim nie zgadzamy. I tutaj zwracam się do Państwa z prośbą: jak należy odmienić słowo minus w tej sytuacji. Dałem jego wiadomości minus czy minusa? Niektórzy twierdzą, że dajemy (kogo? co?) minus, a inni, że dajemy (kogo? co?) minusa. Która forma jest poprawna?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego